back
ม๊ะร้มล๊ะเดิน เกือบ300กิโลเมตร เรียกร้องสิทธิบัตรประชาชน
22 พ.ย. 2569 09:46
View: 17

สุธิดา ปาทา
เปิดเรื่องราวชีวิตคนไทยพลัดถิ่น กับการต่อสู้เพื่อสิทธิและศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์
ณ ชุมชนท่าเรือบ้านบางกล้วยนอก ตำบลนาคา อำเภอสุขสำราญ จังหวัดระนอง
เมื่อวันที่ 20 พฤศจิกายน 2569 นักศึกษาสาขาการศึกษาปฐมวัย มหาวิทยาลัยราชภัฏสุราษฎร์ธานี ได้แก่ นางสาววิสสุตา ทรัพย์สิน และนางสุธิดา ปาทา ได้ลงพื้นที่ศึกษาข้อมูลเกี่ยวกับ สิทธิของคนไทยพลัดถิ่น ณ ชุมชนท่าเรือบ้านบางกล้วยนอก อำเภอสุขสำราญ จังหวัดระนอง โดยได้สัมภาษณ์บุคคลในชุมชน 2 ท่าน ได้แก่ นางร้มล๊ะ ทอดทิ้ง ผู้ที่ย้ายถิ่นฐานมาอาศัยอยู่ในชุมชนและเพิ่งได้รับบัตรเมื่อปี พ.ศ. 2561 และนางทาตีย๋า ชายเขาทอง ผู้ที่เกิดและเติบโตในประเทศไทย ได้รับบัตรตั้งแต่กำเนิด และเป็นจิตอาสาที่คอยช่วยเหลือคนในชุมชน
จากชีวิตที่ไร้บัตร สู่การเดินเท้าเพื่อเรียกร้องสิทธิที่ควรได้รับ เรื่องราวของนางร้มล๊ะ ทอดทิ้ง เป็นอีกหนึ่งเรื่องราวที่สะท้อนให้เห็นถึงความยากลำบากของคนชายขอบหรือคนไทยพลัดถิ่นที่ต้องต่อสู้เพื่อให้ได้มาซึ่งสิทธิและสถานะที่ควรได้รับ เรื่องราวของร้มล๊ะเป็นสิ่งที่ไม่ควรถูกมองข้ามหรือเพิกเฉย เบื้องหลังการไม่มีบัตรประจำตัวประชาชน ไม่ได้หมายถึงการไม่มีตัวตน แต่กลับส่งผลกระทบต่อการดำเนินชีวิตในหลายด้าน
นางร้มล๊ะ เล่าว่า เดิมเธอมาจาก “ช้างพัง” บ้านเดิมของร้มม๊ะ และย้ายถิ่นฐานมายังท่าเรือบ้านบางกล้วยนอก ด้วยเรือสินค้า ก่อนจะต่อรถบัสมายังจุดหมายสะพานปลาจังหวัดระนอง เดินทางมาพร้อมกับลูกและแฟน รวมทั้งหมด 3 คน เนื่องจากประสบปัญหาความยากลำบากในการใช้ชีวิต ตอนที่อาศัยอยู่ที่เมียนมา ทำให้ต้องเผชิญกับการถูกเจ้าหน้าที่ติดตามตรวจสอบอยู่เป็นประจำ และหากไม่มีบัตรก็ต้องเผชิญกับการถูกเรียกรับเงิน จึงตัดสินใจย้ายถิ่นฐานเพื่อเริ่มต้นชีวิตใหม่ หลังจากย้ายมาได้ประมาณ 2 ปี เธอจึงกลับไปรับครอบครัวมาอาศัยอยู่ด้วยกัน แต่ระหว่างการเดินทางย้ายถิ่นฐาน เธอต้องเผชิญกับเหตุการณ์ที่มีตำรวจและทหารคอยติดตาม ทำให้ต้องหลบหนีอยู่ตลอดเวลา เนื่องจากไม่มีบัตรหรือเอกสารใด ๆ ติดตัว จึงเกิดความหวาดระแวงและไม่รู้สึกปลอดภัย แม้จะย้ายมาอาศัยอยู่ในชุมชนแล้ว ความหวาดกลัวก็ยังคงติดตามเธอมา จนถึงขั้นเมื่อเห็นเสื้อที่มีลักษณะคล้ายเครื่องแบบทหารก็เกิดความตกใจและต้องวิ่งหนี
การเดินเท้ากว่า 300 ชีวิต เพื่อเรียกร้องสิทธิและความหวัง ต่อมาได้มีพี่เจ้าหน้าที่ลงพื้นที่สำรวจชุมชน พร้อมให้คำปรึกษาเกี่ยวกับการดำเนินการเพื่อให้คนในชุมชนได้รับสิทธิ นางร้มล๊ะจึงตัดสินใจร่วมเดินทางด้วยเท้าจากจังหวัดประจวบคีรีขันธ์มุ่งหน้าสู่กรุงเทพมหานคร เพื่อเข้าไปหน้ารัฐสภา โดยต้องเดินเท้าวันละประมาณ 25 กิโลเมตร และเดินต่อไปในแต่ละวันจนกว่าจะถึงจุดหมาย การเดินทางในครั้งนั้นมีผู้ร่วมเดินทางมากกว่า 600 ชีวิต ระหว่างทางต้องเผชิญกับความเหน็ดเหนื่อยและความไม่แน่นอน ต้องพักอาศัยตามสถานที่ต่าง ๆ ทั้งวัด หรือสถานที่ที่เดินทางไปถึงในช่วงกลางคืนก็ต้องหยุดพักตรงนั้น ท่ามกลางความเหนื่อยล้า เธอยังคงตั้งคำถามกับตัวเองอยู่เสมอว่า เมื่อเดินทางไปถึงแล้วจะได้รับบัตรหรือไม่ หรืออาจต้องเสียชีวิตระหว่างทางก่อนที่จะไปถึงจุดหมาย
ในที่สุด กลุ่มผู้เดินทางก็สามารถเดินทางไปถึงบริเวณหน้าทำเนียบรัฐบาล และอาศัยอยู่ที่นั่นแต่ก็ยังไม่ได้รับบัตรหรือความช่วยเหลือใด ๆ ในขณะนั้น สิ่งที่เธอมีติดตัวมีเพียงกระเป๋าเสื้อผ้าที่นำมาระหว่างการเดินทางเท่านั้น หลังจากนั้น นางร้มล๊ะได้เดินทางกลับมายังบ้านบางกล้วยนอก และเริ่มดำเนินการจัดทำผังเครือญาติของครอบครัว เพื่อส่งให้ทางอำเภอพิจารณา ก่อนที่หน่วยงานระดับอำเภอจะส่งเรื่องต่อไปยังกระทรวง แต่เมื่อผ่านไปประมาณ 3 เดือน เรื่องกลับถูกส่งคืน เนื่องจากพบข้อผิดพลาดในผังเครือญาติ โดยขาดบุคคลที่จะรับรองข้อมูลในแผนผัง เธอจึงต้องดำเนินการแก้ไขและส่งเอกสารกลับไปยังอำเภออีกครั้ง พร้อมรอการพิจารณาอีกประมาณ 4 เดือน จนในที่สุดก็ได้รับบัตรในปี พ.ศ. 2561 หลังจากผ่านการต่อสู้และรอคอยมาอย่างยาวนาน
เมื่อการมีบัตรคือโอกาสที่หลายคนยังเข้าไม่ถึง ในส่วนของนางทาตีย๋า ชายเขาทอง หรือม๊ะย๊ะ เป็นผู้ที่เกิดและเติบโตในประเทศไทย และได้รับบัตรตั้งแต่กำเนิด เนื่องจากพ่อแม่เป็นคนไทยมาแต่เดิม จึงไม่ได้เผชิญกับปัญหาหรือผลกระทบจากการไม่มีบัตรมากนัก อย่างไรก็ตาม เหตุผลที่ม๊ะย๊ะตัดสินใจเข้ามามีส่วนร่วมและช่วยเหลือคนในชุมชน เป็นเพราะมองเห็นถึงความยากลำบากของคนที่ไม่มีบัตร และเชื่อว่าทุกคนควรได้รับสิทธิอย่างเท่าเทียมกัน ไม่ว่าจะเป็นสิทธิในการรักษาพยาบาล สวัสดิการต่าง ๆ รวมถึงการทำธุรกรรมทางการเงินกับธนาคาร เนื่องจากการไม่มีเลขประจำตัวประชาชน 13 หลัก ทำให้ไม่สามารถยืนยันตัวตนเพื่อดำเนินการบางอย่างได้ แม้แต่การฝากเงินหรือออมเงินเพื่อเก็บไว้เป็นเงินของตนเองก็ยังเป็นเรื่องยาก
ม๊ะย๊ะมองเห็นความแตกต่างและความเหลื่อมล้ำที่เกิดขึ้น พร้อมทั้งเข้าใจว่าทุกคนต่างมีจิตใจ มีคุณธรรม เป็นคนดี และมีน้ำใจช่วยเหลือผู้อื่น แต่สิ่งหนึ่งที่คนในชุมชนบางคนยังขาดอยู่ คือเลขประจำตัวประชาชน 13 หลัก ซึ่งส่งผลต่อโอกาสและการเข้าถึงสิทธิในชีวิต จนทำให้เกิดความแตกต่างในการดำเนินชีวิต ทั้งที่ทุกคนต่างเป็นมนุษย์ที่มีคุณค่าไม่ต่างกันแม้ได้รับบัตรแล้ว แต่สิทธิที่ได้รับยังไม่เต็มร้อย ภายหลังจากที่นางร้มล๊ะได้รับบัตรในปี พ.ศ. 2561 ชีวิตของเธอก็เริ่มได้รับสิทธิและสวัสดิการเพิ่มมากขึ้น เช่น โครงการไทยช่วยไทย เงินช่วยเหลือผู้สูงอายุ และสิทธิในการรักษาพยาบาลภายในโรงพยาบาล ซึ่งก่อนหน้านี้เธอไม่เคยได้รับสิทธิเหล่านี้มาก่อน อย่างไรก็ตาม การได้รับบัตรไม่ได้หมายความว่าจะสามารถเข้าถึงสิทธิได้อย่างครบถ้วน เพราะในช่วงที่ยังไม่มีบัตร เธอไม่ได้รับการเยียวยาเมื่อเกิดเหตุการณ์มรสุมหรือภัยพิบัติน้ำท่วม อีกทั้งยังไม่สามารถดำเนินการจัดทำข้อมูลกับหน่วยงานประมงได้ แม้ปัจจุบันจะได้รับบัตรแล้ว แต่การใช้ชีวิตก็ยังคงมีข้อจำกัด โดยเฉพาะเรื่องการเดินทาง เนื่องจากไม่มีรถส่วนตัว บางครั้งเมื่อต้องการซื้อสินค้าก็จำเป็นต้องฝากผู้อื่นซื้อให้ หรือเดินทางไปด้วยตนเอง นอกจากนี้ ภายในครอบครัวยังมีหลานอายุ 33 ปี ที่ยังไม่ได้รับบัตร และกำลังอยู่ระหว่างรอการดำเนินการ เรื่องราวของนางร้มล๊ะ ทอดทิ้ง และนางทาตีย๋า ชายเขาทอง สะท้อนให้เห็นถึงชีวิตของคนไทยพลัดถิ่นที่มีทั้งความยากลำบาก ความหวาดกลัว การรอคอย และความพยายามในการต่อสู้เพื่อให้ได้รับสิทธิที่ควรมี โดยเฉพาะผู้ที่ยังไม่มีบัตรประจำตัวประชาชน ซึ่งต้องเผชิญกับข้อจำกัดในการเข้าถึงบริการและสวัสดิการต่าง ๆ ในชีวิตประจำวัน
สิ่งที่ม๊ะร้มล๊ะอยากฝากถึงทุกคน คือ ขอให้เห็นอกเห็นใจคนไทยพลัดถิ่น และอย่ามองข้ามคนที่ยังไม่มีบัตรประจำตัวประชาชน สำหรับคนที่กำลังเผชิญกับปัญหาและอยู่ระหว่างการรอคอย ขออย่าเพิ่งท้อแท้ แต่จงลุกขึ้นมาต่อสู้เพื่อสิทธิของตนเอง เพราะหากม๊ะสามารถผ่านความยากลำบากเหล่านั้นมาได้ ทุกคนก็สามารถทำได้เช่นกัน เพราะท้ายที่สุดแล้ว การมีบัตรประจำตัวประชาชนไม่ควรเป็นเพียงสิ่งที่กำหนดโอกาสในการใช้ชีวิต แต่ควรเป็นเครื่องมือที่ทำให้ทุกคนสามารถเข้าถึงสิทธิและสวัสดิการที่พึงได้รับอย่างเท่าเทียมกัน
ข่าวที่เกี่ยวข้อง











