มูโลด: ประเพณีทำบุญวันเกิดนบีที่ปลายน้ำคลองอู่ตะเภา มัสยิดบ้านควน ต.คูเต่า อ.หาดใหญ่ จ.สงขลา

ณ บริเวณปลายน้ำคลองอู่ตะเภา เชื่อมต่อกับทะเลสาบสงขลาตอนล่าง เป็นถิ่นฐานของ "คนแขกสงขลา" บ้านควน ตำบลคูเต่า อำเภอหาดใหญ่ มีมัสยิดบ้านควนหรือมัสยิดดารุสสลาม ตั้งอยู่ใจกลางชุมชนบริเวณริมคลองอู่ตะเภา ในหนึ่งรอบปีชาวชุมชนจะมีประเพณีงานบุญที่เรียกว่า "มูโลด" กลายเสียงมาจากคำภาษาอาหรับ "เมาลิด" หมายถึง ที่เกิด วันเกิด (ประเพณีทำบุญวันเกิดให้นบีมูฮัมหมัด) สำหรับปี 2569 ได้มีการจัดขึ้นตรงกับวันที่ 20 กันยายน 2569 การเชิญผู้รู้ทางศาสนาและเครือข่ายชุมชน สำหรับการทำมูโลดในบริบทของชุมชนคนแขกลุ่มน้ำทะเลสาบสงขลานั้น จะมีทำเนียมการเชิญผู้รู้ทางศาสนาจากหมู่บ้านต่างๆ มาร่วมด้วยเรียกด้วยคำท้องถิ่นว่า "โต๊ะ" ในปีนี้ทางมัสยิดบ้านควนได้เชิญพี่น้องจำนวน 60 มัสยิดจาก 60 ชุมชน ซึ่งเป็นพี่น้องจากหมู่บ้านต่างๆ ตลอดลุ่มน้ำคลองอู่ตะเภาตั้งแต่ต้นน้ำ กลางน้ำและปลายน้ำ รวมถึงพี่น้องจากชุมชนรอบทะเลสาบสงขลาตอนล่าง จำนวนประมาณ 200 กว่าคน มาจากอำเภอเมืองสงขลา อำเภอสิงหนคร อำเภอหาดใหญ่ อำเภอบางกล่ำ อำเภอควนเนียง อำเภอรัตภูมิและอำเภอสะเดา กิจกรรมภายในงานบุญ ภายในงานมีการรำลึกถึงท่านนบีมูฮัมหมัด โดยการอ่าน "บัรซันยี" มีเนื้อหาเกี่ยวกับประวัติของท่านนบีมูฮัมหมัด ร่วมกันขอพร ทำพิธีอัรวะให้บรรพบุรุษผู้ล่วงลับ เมื่อทำพิธีเสร็จมีการรับประทานอาหารร่วมกัน ซึ่งชาวชุมชนบ้านควนแต่ละครอบครัวจะมีการจัดสำรับอาหารทั้งคาวหวาน มาเลี้ยงแขกที่เชิญมา โดยแม่บ้านเหล่าสตรีของแต่ละครอบครัวจะเป็นผู้จัดเตรียม จัดเป็นสำรับใส่ถาดแถวทูนมาให้ที่มัสยิดสถานที่จัดงาน หรือบางบ้านอาจมาจัดสำรับที่มัสยิดก็มีเช่นกัน ทำเนียม "จาดมูโลด" เมื่อโต๊ะรับประทานอาหารเสร็จ และ"สะมาหยัง"(ละหมาด)ร่วมกันเสร็จแล้ว ทำเนียมของคนแขก (มุสลิม) ลุ่มน้ำทะเลสาบสงขลา ในงานบุญมูโลดจะมีการมอบของขวัญหรือของชำรวยให้กับผู้รู้ทางศาสนาที่เชิญมาในแต่ละหมู่บ้าน ซึ่งแต่ละครอบครัวจะเตรียมมาเรียกว่า "จาดมูโลด" การนำภาชนะที่บรรจุขนมต่างๆ เช่น ต้ม ข้าวต้ม ปัต ขนมคอเป็ด ขนมช่อนริ้ว ขนมค่อม ขนมเทียน ขนมปลวก ฯลฯ ผลไม้ และเงิน ฯลฯ ของที่ใส่ขึ้นอยู่กับแต่ละบ้านว่าจะใส่อะไร ประเพณีการทำจาดมูโลดนี้จากงานศึกษาของผู้เขียนพบว่า เป็นประเพณีแบบเดียวกับงานมูโลดของคนชวาในประเทศอินโดนีเซีย ความสำคัญของประเพณี มูโลด ประเพณีทำบุญวันเกิดนบีของชุมชนปลายน้ำคลองอู่ตะเภาที่บ้านควน ตำบลคูเต่า อำเภอหาดใหญ่ จังหวัดสงขลา ถือเป็นประเพณีที่สานสัมพันธ์คนในครอบครัว คนในชุมชนและพี่น้องระหว่างหมู่บ้านที่อยู่ร่วมกันตลอดลุ่มน้ำคลองอู่ตะเภาและรวมถึงทะเลสาบสงขลาตอนล่าง ทำให้เห็นถึงความเป็นเครือญาติ ความเป็นพี่น้อง ความเป็นมุสลิมในวัฒนธรรมเดียวกันซึ่งคนในอดีตได้ทำเป็นแบบอย่างเอาไว้ให้คนรุ่นหลังได้มาทำบุญร่วมกัน ได้รู้จักกัน ผ่านงานบุญประจำปีที่มีทำเนียมที่เรายึดถือกันมา โดยแต่ละหมู่บ้านจะเชิญพี่น้องต่างชุมชนมาร่วม ช่วงเวลานี้ตลอดลุ่มน้ำทะเลสาบสงขลาในชุมชนคนแขกจึงมีงานบุญมูโลดจัดสลับวันเหลื่อมกันไปเพื่อให้แต่ละชุมชนได้ไปมาหาสู่กัน