เมาลิดนบี การทำบุญวันเกิดนบีที่สุเหร่าจำปาขอม เมืองนครศรีธรรมราช

“...อัลลอฮุอักบัรฺ อัลลอฮุอักบัรฺ อัลลอฮุอักบัรฺ อัลลอฮุอักบัรฺ อัชฮะดุอัลลาอิลาฮะ อิลลัลลอฮฺ อัชฮะดุอัลลาอิลาฮะ อิลลัลลอฮฺ อัชฮะดุอันนะ มุหัมมะดัรฺเราะซูลุลลอฮฺ อัชฮะดุอันนะ มุหัมมะดัรฺเราะซูลุลลอฮฺ หัยยะ อะลัศ ศ่อลาฮฺ หัยยะ อะลัล ฟะลาฮฺ ก็อดกอมะติศ ศ่อลาฮฺ ก็อดกอมะติศ ศ่อลาฮฺ อัลลอฮุอักบัร อัลลอฮุอักบัร ลาอิลาฮะ อิลลัลลอฮฺ..." เสียงกอบังเพื่อส่งสัญญาณบอกเวลาประกอบศาสนกิจผ่านลำโพงเสียงตามสาย ดังขึ้นขณะที่ฉันเดินไปตามซอยเล็กๆ ที่มีนามว่า "ซอยอิสลามพัฒนา" ซึ่งอยู่ติดกับกำแพงวัดมุมป้อม และห่างจากกำแพงเมืองเก่าของเมืองนครศรีธรรมราชประมาณ 200 เมตร ฉันรีบเดินมาตามทางเรื่อยๆ จนถึงประตูทางเข้าอาคาร ต้นเสียงภาษาอาหรับสำเนียงไพเราะนี้ดังมาจากสุเหร่าโบราณอายุมากกว่าหนึ่งร้อยปี มีสถาปัตยกรรมพื้นถิ่นงดงาม ผังอาคารรูปสี่เหลี่ยมผืนผ้า หลังคาซ้อนสองชั้น มีอาคารขวางบริเวณทางเข้าเรียกว่า บาหลาย (Balai) ตั้งอยู่ในชุมชนจำปาขอม ตำบลในเมือง อำเภอเมือง จังหวัดนครศรีธรรมราช มีชื่อเรียกว่า สุเหร่าจำปาขอม (ป่าขอม) หรือมัสยิดซีรอยุจดีน ศาสนสถานอันงดงามทรงคุณค่าในชุมชนมุสลิมเชื้อสายมลายูที่ถูกเทครัวมาจากหัวเมืองมลายูสมัยต้นกรุงรัตนโกสินทร์ วันนี้เป็นวันศุกร์ (มาหยังยุมอัต) ถือเป็นวันละหมาดใหญ่ประจำสัปดาห์ ผู้ชายจำนวนมากจะมาละหมาดที่สุเหร่า บางคนสวมเสื้อสีพื้นแขนยาวนุ่งโสร่ง หรือสวมเสื้อบาติกนุ่งโสร่ง บ้างใส่ชุดโต๊ปเสื้อคลุมยาวของชาวอาหรับ บ้างกำลังเดินเข้ามาพร้อมฉัน บ้างนั่งอยู่ในสุเหร่า บ้างกำลังอาบน้ำละหมาดใน "กอเลาะ" บ่อน้ำที่ก่อเป็นรูปทรงสี่เหลี่ยมผืนผ้าเพื่อใช้อาบน้ำละหมาด ชำระล้างอวัยวะทั้งเจ็ดคือ ล้างมือ บ้วนปาก บ้างใบหน้า ล้างแขนทั้งสองข้างถึงข้อศอก เช็ดบางส่วนของศีรษะ และล้างเท้าทั้งสองช้าง หรือใครจะสะดวกอาบน้ำละหมาดผ่านก๊อกน้ำก็ได้ ซึ่งฉันใช้น้ำจากก๊อก เมื่อเสร็จแล้วจึงเดินเข้าไปภายในอาคาร ในวันนี้หลังละหมาดวันศุกร์เสร็จ จะมีการทำบุญวันเกิดนบีมูฮัมหมัด (เมาลิดนบี) บริเวณบาหลายและใต้อาคารโรงเรียนสอนความรู้ทางศาสนาที่เชื่อมต่อกับตัวอาคารสุเหร่าและบาหลาย มีเหล่าแม่บ้านสตรีในชุดผ้าคลุม สวมเสื้อแขนยาว นุ่งผ้าปะเต๊ะหลากหลายช่วงวัย กำลังช่วยกันเตรียมอาหารเพื่อเลี้ยงทำบุญและรับประทานร่วมกันของคนทั้งหมู่บ้าน เนื่องในวันพิเศษที่ถูกจัดขึ้นเพื่อรำลึกถึงท่านนบี ฉันเดินเข้าไปภายในโถงสุเหร่า เพื่อไปยังครูหยา (นายยะยา ศรีนิจอิสลาม) ชายผิวเข้มใบหน้ายิ้มแย้มเสมอ คอเต็บประจำสุเหร่า เพื่อร่วมมอบเงินทำบุญในงานบุญเมาลิดด้วย และขออนุญาตบันทึกภาพตอนทำพิธี ซึ่งครูยาอนุญาต ฉันจึงหาที่นั่งเพื่อฟังคุตบะฮ์การเทศนาและร่วมละหมาดวันศุกร์จนแล้วเสร็จ หลังละหมาดเสร็จ มีเสียงประกาศให้นั่งเป็นวงกลมภายในโถงสุเหร่าอาคารสี่เหลี่ยมผืนผ้า ซึ่งมีผู้ชายทั้งหมด โต๊ะไม้สี่เหลี่ยมผืนผ้าสูงจากพื้นประมาณ 20 เซนติเมตร ประดับดอกไม้เพื่อความสวยงาม ถูกนำมาตั้งบริเวณด้านหน้าของวงอยู่ทิศตะวันตกของสุเหร่า เป็นตำแหน่งที่ผู้ทำพิธีเมาลิดจะไปนั่งเพื่ออ่านบัรซันยีที่มีเนื้อหาเกี่ยวกับประวัติของท่านนบีมูฮัมหมัด . เสียงจากคนทำหน้าที่คล้ายพิธีกรดังขึ้นเพื่อเข้าสู่การทำพิธีเมาลิด โดยเริ่มจากการให้โต๊ะครูอาวุโสที่เชิญมาทำ "พิธีอัรวะฮ์" การอ่านอัลกุรอานให้กับผู้ล่วงลับ เสร็จแล้วพิธีกรทำหน้าที่เชิญคนอ่านบัรซันยีซึ่งมีทั้งหมด 7 บท เรียกขึ้นมาอ่านทีละบทจนครบเจ็ดคน ผู้ที่อ่านบัรซันยีมีทั้งลูกหลานในชุมชนและผู้รู้จากต่างชุมชน ในบทที่ห้า ผู้ชายทั้งหมดที่นั่งล้อมอยู่ภายในโถงสุเหร่าจะลุกขึ้นทั้งหมดร่วมกันซอลาวัตนบี กล่าวสรรเสริญท่านนบีมูฮัมหมัดด้วยภาษาอาหรับที่มีสำเนียงไพเราะ ขณะกล่าวจะมีคนทำหน้าที่นำเครื่องหอมมาเทใส่มือให้กับทุกคน น้ำหอมที่เทใส่มือ บางคนจะนำมาลูบที่คอ ที่ใบหน้า หรือที่เสื้อ ผู้ใหญ่นำมาลูบให้ลูกหลานที่ยืนใกล้กัน เป็นภาพความน่ารักของผู้คนระหว่างช่วงวัย เงินที่ใส่ซองจะถูกมอบให้กับทุกคนในช่วงนี้เช่นกัน เมื่ออ่านครบเจ็ดบทจะจบด้วยการขอดุอาอ์ เป็นอันเสร็จสิ้นพิธีเมาลิด ขณะที่ผู้ชายทำพิธีรำลึกถึงท่านนบี เหล่าสตรีได้จัดเตรียมอาหารตั้งไว้เป็นสำรับ ตั้งเป็นแถวไว้ที่โถงของบาหลายและระเบียงสุเหร่า ผู้ชายทยอยเดินออกจากโถงสุเหร่าที่ใช้ละหมาดและทำพิธีเมาลิด เพื่อมานั่งรับประทานอาหารร่วมกัน และเหล่าสตรีก็รับประทานอาหารร่วมกันแยกต่างหากเฉพาะผู้หญิงใต้อาคารเรียนที่เชื่อมต่อกับสุเหร่า หลังจากรับประทานเสร็จ อาหาร ขนม และผลไม้ที่เหลือ ชาวบ้านจะแบ่งปันกันนำกลับไปที่บ้าน เด็กๆ ที่ถือขนมต่างมีใบหน้ายิ้มแย้มมีความสุข เป็นงานบุญที่ถือได้ว่าคนทุกช่วงวัยในหมู่บ้านเดียวกันได้มาพบปะกัน ทำบุญร่วมกัน สะท้อนถึงความเป็นชุมชนของคนที่อาศัยอยู่ร่วมกันในหมู่บ้านเดียวกันได้อย่างมีชีวิตชีวา การรำลึกถึงท่านนบีหรือเมาลิดจะทำปีละครั้ง ตรงกับช่วงเดือนเกิดของท่านนบีที่ตรงกับเดือนที่สามในปฏิทินอาหรับ ที่สุเหร่าจำปาขอมคนทั้งชุมชนจะทำร่วมกันที่สุเหร่า เป็นงานสานสัมพันธ์คนทั้งชุมชน และบางบ้านที่มีกำลังทรัพย์จะทำที่บ้านด้วยเช่นกัน