เมื่อคนมีอำนาจ(แม่ทัพ)พูดว่า "ปอเนาะเป็นแหล่งบ่มเพาะไฟใต้" ดร.ไฟโรส อยู่เป็นสุข นักวิชาการอิสลาม

📌 เมื่อคนมีอำนาจ(แม่ทัพภาคที่สี่)พูดว่า "ปอเนาะเป็นแหล่งบ่มเพาะไฟใต้" ดร.ไฟโรส อยู่เป็นสุข นักวิชาการอิสลาม ======================== คำถามคือ…เรากำลังแก้ปัญหาความรุนแรง หรือกำลังผลิตความรุนแรงทางความรู้สึกเพิ่มอีกชั้นครับ? ผมคิดว่าเราต้องกล้าพูดกันตรงๆ ถ้ามีปอเนาะบางแห่ง มีบุคคลบางคน หรือมีเครือข่ายบางชุด ที่บิดเบือนศาสนา บิดเบือนการศึกษา แล้วพาเยาวชนไปสู่ความเกลียดชัง รัฐมีหน้าที่ต้องจัดการอย่างเด็ดขาดครับ แต่การพูดกว้างๆ ว่า "สถาบันการศึกษาในภาคใต้ เช่น ปอเนาะ เป็นแหล่งบ่มเพาะไฟใต้" นั้นไม่ใช่การแก้ปัญหาอย่างฉลาดเลยครับ เพราะมันกำลังเอาสถาบันของชุมชนทั้งระบบ ไปแขวนไว้กับความหวาดระแวงของรัฐ และในจังหวะที่สังคมกำลังตั้งคำถามกับคดีลอบยิง สส.กมลศักดิ์ ลีวาเมาะ ซึ่งมีข้อเท็จจริงว่ามีการใช้รถราชการของหน่วยความมั่นคงในคดีนี้ และมีการดำเนินการทางวินัย อาญากับนายทหารที่ให้ยืมรถ การเบนประเด็นไปพูดถึง "ปอเนาะ" ยิ่งทำให้คนในพื้นที่รู้สึกว่า แทนที่รัฐจะเริ่มจากการเคลียร์บ้านตัวเอง กลับหันไปโยนเงาใส่บ้านคนอื่น 🛑​ ปัญหาไม่ใช่แค่คำพูดแรง แต่คือ วิธีคิดแบบเหมารวม เพราะในพื้นที่จังหวัดชายแดนภาคใต้ "ปอเนาะ" ไม่ใช่แค่โรงเรียน แต่มันคือสถาบันศาสนา สถาบันวัฒนธรรม สถาบันอบรมจริยธรรม และในหลายชุมชน มันคือพื้นที่ที่ช่วยประคองเยาวชนไม่ให้หลุดไปสู่ยาเสพติด อาชญากรรม หรือชีวิตไร้ทิศทางครับ งานศึกษาหลายชิ้นก็สะท้อนตรงกันว่า ประเด็นอัตลักษณ์ ภาษา ศาสนา และการยอมรับความเป็นตัวตนของคนในพื้นที่ เป็นหัวใจของการอยู่ร่วมกันอย่างสันติ ไม่ใช่เรื่องเล็กๆ ที่รัฐจะพูดกระแทกผ่านไมค์แล้วจบไปวันๆ ถ้ารัฐอยากแก้ปัญหาความรุนแรงด้วย "การศึกษา" จริง รัฐต้องเลิกมองการศึกษาแบบเป็นสนามสงสัย แล้วเปลี่ยนเป็นสนามสร้างความไว้วางใจครับ เพราะการศึกษาที่ดีใน จชต. ไม่ได้ทำหน้าที่แค่ "สอนหนังสือ" แต่มันต้องทำ 3 อย่างพร้อมกัน #หนึ่ง สร้างศักดิ์ศรี เด็กต้องรู้สึกว่า ภาษาแม่ของเขา ศาสนาของเขา อัตลักษณ์ของเขา ไม่ได้เป็นของต้องสงสัย ตัวอย่างที่เห็นชัดคือแนวทาง การศึกษาทวิ พหุภาษา ไทย มลายูถิ่น ที่ทำร่วมกันหลายฝ่ายในพื้นที่ และได้รับการยอมรับในระดับนานาชาติ โดยมหาวิทยาลัยมหิดลได้รับ UNESCO King Sejong Literacy Prize 2016 จากงานนี้ นี่คือหลักฐานชัดว่า เมื่อรัฐยอมรับภาษาและตัวตนของคนในพื้นที่ การศึกษาจะกลายเป็นสะพาน ไม่ใช่กำแพง #สอง สร้างภูมิคุ้มกันทางความคิด ถ้ากลัวเยาวชนถูกชักจูงด้วยแนวคิดรุนแรง คำตอบไม่ใช่การตีตราปอเนาะ แต่คือการยกระดับคุณภาพการสอนศาสนา ให้เด็กแยกออกระหว่าง ศาสนาแท้ กับการใช้ศาสนาเป็นเครื่องมือทางการเมือง ระหว่าง"อุดมการณ์" กับ "อารมณ์แค้น" ระหว่าง "การยืนหยัด" กับ "การทำร้ายผู้บริสุทธิ์" #สาม สร้างพื้นที่พูดคุย ไม่ใช่พื้นที่ปิดปาก ในพื้นที่นี้ งานสร้างสันติภาพจะเดินไม่ได้ ถ้าเด็ก ครู โต๊ะครู ผู้นำศาสนา โรงเรียนรัฐ โรงเรียนเอกชนสอนศาสนา และภาคประชาสังคม ไม่ถูกดึงมาเป็นเจ้าของโจทย์ร่วมกัน แนวคิดเรื่องการมีส่วนร่วมของภาคประชาชนและกลไกสาธารณะในกระบวนการสันติภาพ ถูกเสนอซ้ำแล้วซ้ำอีกในงานศึกษาและเวทีสาธารณะของพื้นที่ เพราะคนในพื้นที่ไม่ได้อยากเป็น "ผู้ถูกควบคุม" อย่างเดียว เขาอยากเป็น "ผู้ร่วมออกแบบสันติภาพ" ด้วย 📍 ลองมองภาพง่ายๆ ครับ ถ้าในหมู่บ้านหนึ่งมีปอเนาะ ตาดีกา มัสยิด และโรงเรียนของรัฐ แล้วรัฐเข้าไปด้วยภาษาว่า "ที่นี่น่าสงสัย" ผลคือ ครูระแวง เจ้าหน้าที่ระแวง ชุมชนระแวง เด็กเติบโตมากับความรู้สึกว่าตัวเองถูกจับตาตั้งแต่ยังไม่ทันทำผิด แต่ถ้ารัฐเข้าไปด้วยภาษาว่า "เราจะช่วยกันทำให้ที่นี่เป็นพื้นที่ปลอดความรุนแรง" แล้วทำจริง เช่น สนับสนุนหลักสูตรศาสนาควบคู่ทักษะชีวิต สนับสนุนครูสองภาษา สร้างกิจกรรมเยาวชนข้ามสถาบัน พาเด็กเรียนรู้กระบวนการยุติธรรม สร้างเครือข่ายเยาวชนสันติสุขระดับตำบล แบบนี้การศึกษาจะเริ่มทำหน้าที่ดับไฟ ไม่ใช่ถูกโยนเข้าไปเป็นฟืนของไฟ ผมจึงคิดว่า โจทย์ไม่ใช่ว่า "ปอเนาะผิดหรือไม่" แต่โจทย์คือรัฐมีความสามารถพอหรือยัง ที่จะแยกแยะระหว่าง "สถาบันชุมชน" กับ "เครือข่ายใช้ความรุนแรง" เพราะถ้าแยกไม่ออก สิ่งที่รัฐจะทำลายก่อนผู้ก่อเหตุ อาจไม่ใช่เครือข่ายความรุนแรงครับ แต่อาจเป็น ทุนทางสังคมของชุมชนมลายูมุสลิม ที่ยังพอเหลืออยู่และถ้าทุนนี้พัง ต่อให้ส่งกำลังพลอีกกี่กอง ตั้งด่านอีกกี่ชั้น ก็ไม่ชนะใจคนครับ จริงๆ แล้ว ไฟใต้ไม่ดับ เพราะกระสุนอย่างเดียวไม่พอ แต่ก็จะไม่ดับเช่นกัน ถ้ารัฐยังใช้คำพูดที่ทำให้ "โรงเรียนของชุมชน" กลายเป็น "จำเลยของความมั่นคง" ไปทั้งระบบ ถ้าอยากดับไฟจริง ต้องเริ่มจากความยุติธรรม ความแม่นยำ และการยอมรับว่า การศึกษาที่เคารพอัตลักษณ์ของคนในพื้นที่ คือแนวป้องกันความรุนแรงที่ทรงพลังกว่าการเหมารวมทั้งจังหวัดครับ #การศึกษาสร้างสันติภาพ #ปอเนาะจชต. #เคารพอัตลักษณ์