back

“ไม่ทิ้งใครไว้ข้างหลัง” เปิดเรื่องราวจ๊ะสาว ผู้ขับเคลื่อนการช่วยเหลือคนไทยพลัดถิ่น

22 พ.ย. 2569 09:46 View: 29
author profile image
pinkprae
เมื่อวันที่ 21 พฤศจิกายน 2569 ได้มีนักศึกษาลงพื้นที่สำรวจข้อมูลในชุมชนท่าเรือบ้านบางกล้วยนอก ตำบล นาคา อำเภอ สุขสำราญ จังหวัดระนองโดยนางสาวปภาวรินทร์ พรายพรรณ นักศึกษา สาขาวิชาภาษาไทย คณะครุศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏสุราษฎร์ธานี เป็นการพูดคุยและเก็บข้อมูลเกี่ยวกับชีวิตความเป็นอยู่ของคนไทยพลัดถิ่น ปัญหาการเข้าถึงสิทธิ และผลกระทบจากสถานะทางทะเบียน โดยมีผู้ให้ข้อมูลสำคัญ นางฝ้าลี่ห๊ะ ผดุงชาติ หรือจ๊ะสาว ผู้มีบัตรประจำตัวประชาชนไทย จากการที่ได้พูดคุยกับจ๊ะสาว ชื่อจริงชื่อว่า นางฝ้าลี่ห๊ะ ผดุงชาติเกิดเมื่อวันที่ 26 กันยายน พ.ศ. 2517 ปัจจุบันอายุ 52 ปี อาศัยอยู่ที่หมู่ 3 ตำบลนาคา อำเภอสุขสำราญ จังหวัดระนอง เป็นคนที่เกิดและเติบโตในพื้นที่แห่งนี้ มีครอบครัวทั้งหมด 6 คน ประกอบด้วยพ่อ แม่ และลูกอีก 4 คน นอกจากนี้จ๊ะสาวยังมีบทบาทสำคัญในชุมชน โดยเป็นประธานอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน (อสม.) และประธานกลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิตท่าเรือบ้านบางกล้วย ทำให้มีโอกาสได้ดูแลและช่วยเหลือคนในชุมชน ในส่วนของบัตรประจำตัวประชาชน จ๊ะสาวเล่าว่า บัตรประชาชนของตนเองขึ้นต้นด้วยเลข 5 เนื่องจากพ่อแม่ไปแจ้งเกิดและดำเนินการเรื่องทะเบียนราษฎรล่าช้า ไม่ได้มีที่มาจากกลุ่มคนไทยพลัดถิ่น ซึ่งการมีบัตรประชาชนทำให้จ๊ะสาวสามารถเข้าถึงสิทธิและสวัสดิการต่าง ๆ ได้เหมือนกับคนทั่วไป อย่างไรก็ตาม จากการพูดคุยทำให้ทราบว่า แม้จะมีบัตรประชาชนแล้ว ก็ไม่ได้หมายความว่าจะได้รับความช่วยเหลือทุกอย่างอย่างเต็มที่ เพราะบางเรื่องยังมีเงื่อนไขและข้อจำกัดที่ต้องปฏิบัติตาม ตัวอย่างเช่น ชาวบ้านส่วนใหญ่ในพื้นที่ประกอบอาชีพประมง หากเกิดเหตุการณ์หรือความเสียหายในทะเล ไม่ว่าจะเป็นเรือหรือเครื่องมือที่ใช้ในการทำมาหากิน การจะได้รับความช่วยเหลือหรือการเยียวยาจำเป็นต้องมีหลักฐาน โดยเฉพาะการถ่ายภาพความเสียหายไว้ให้ทัน หากไม่มีภาพถ่ายหรือหลักฐานประกอบ ก็อาจไม่ได้รับการช่วยเหลือ นอกจากนี้ ในกรณีของพี่น้องที่มีบัตรประชาชนไทยแต่มีบ้านเรือนตั้งอยู่ในเขตพื้นที่ของรัฐ เช่น พื้นที่ป่าชายเลนหรือเขตอุทยาน ก็ยังมีข้อจำกัดในการได้รับความช่วยเหลือเรื่องการซ่อมแซมบ้านเรือนด้วย เช่น หากมีงบประมาณช่วยเหลือในการซ่อมแซมจำนวน 100,000 บาท อาจได้รับเพียงประมาณ 30,000 บาท เนื่องจากไม่ได้เป็นเจ้าของพื้นที่ดังกล่าว ทำให้เห็นว่าแม้จะมีบัตรประชาชนแล้ว แต่การได้รับสิทธิบางอย่างก็ยังขึ้นอยู่กับเงื่อนไขอื่น ๆ ด้วย สำหรับเรื่องการต่อสู้เพื่อสิทธิของจ๊ะสาวนั้น ไม่ได้มีประสบการณ์ในการต่อสู้เรื่องสถานะทางทะเบียนด้วยตนเองโดยตรง แต่สิ่งที่จ๊ะสาวให้ความสำคัญคือการช่วยเหลือพี่น้องในชุมชน โดยเฉพาะกลุ่มคนไทยพลัดถิ่นที่ยังไม่มีบัตรประชาชนหรือถือบัตรเลข 0 จ๊ะสาวเล่าว่า คนในชุมชนได้รวมตัวกันเพื่อช่วยเหลือและพัฒนาคุณภาพชีวิตของกลุ่มคนเหล่านี้ ผ่านการทำกิจกรรมต่าง ๆ เช่น การจัดตั้งกลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิต เพื่อให้ชาวบ้านได้ช่วยกันออมเงิน พัฒนาศักยภาพของตนเอง และร่วมกันหาทางแก้ไขปัญหาที่เกิดขึ้น จ๊ะสาวมองว่าการช่วยเหลือกันในชุมชนเป็นเรื่องสำคัญ เพราะหากปล่อยให้พี่น้องคนไทยพลัดถิ่นต่อสู้กับปัญหาเพียงลำพัง ก็อาจไม่มีกำลังมากพอที่จะทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลงได้ แต่เมื่อทุกคนอยู่ในหมู่บ้านเดียวกัน ก็ควรช่วยเหลือและเกื้อกูลกัน ไม่ว่าจะมีบัตรประชาชนหรือไม่มีบัตรประชาชนก็ตาม อย่างไรก็ตาม จ๊ะสาวก็ยอมรับว่าการช่วยเหลือกันในระดับชุมชนยังมีขอบเขต เพราะปัญหาบางอย่างเป็นเรื่องที่เกี่ยวข้องกับหน่วยงานของรัฐและนโยบายต่าง ๆ ซึ่งคนในชุมชนไม่สามารถเข้าไปแก้ไขได้ด้วยตนเองทั้งหมด นอกจากนี้ ยังมีปัญหาอื่น ๆ ที่พี่น้องคนไทยพลัดถิ่นต้องเผชิญ เช่น การเปิดบัญชีธนาคารส่วนบุคคลที่ยังมีข้อจำกัด ทำให้บางคนต้องอาศัยชื่อหรือบัตรประชาชนของผู้อื่นในการดำเนินการ ส่วนการเปิดบัญชีในนามกลุ่มยังสามารถดำเนินการได้ในบางกรณี นอกจากนี้ คนพิการบางคนยังไม่สามารถเข้าถึงการทำบัตรประจำตัวคนพิการได้ และผู้มีรายได้น้อยที่ไม่มีสถานะทางทะเบียนตามเงื่อนไขก็อาจไม่สามารถเข้าถึงบัตรสวัสดิการแห่งรัฐได้ ปัญหาเหล่านี้ทำให้เห็นว่าการไม่มีบัตรประชาชนหรือการมีสถานะทางทะเบียนที่แตกต่างกัน ส่งผลต่อโอกาสและคุณภาพชีวิตของคนในชุมชนหลายด้าน สิ่งที่จ๊ะสาวอยากเห็นคือการได้รับความช่วยเหลือจากหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง เพื่อให้พี่น้องคนไทยพลัดถิ่นสามารถมีบัตรประชาชนและเข้าถึงสิทธิต่าง ๆ ที่ควรได้รับ ไม่ใช่เพียงแค่การมีบัตรประชาชนเท่านั้น แต่ยังอยากให้ทุกคนมีคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้น ทั้งเรื่องที่อยู่อาศัย ทรัพยากร อาหาร ยารักษาโรค และความมั่นคงในการดำเนินชีวิต จ๊ะสาวอยากเป็นอีกหนึ่งเสียงที่ช่วยบอกเล่าปัญหาและความต้องการของคนในชุมชน เพื่อให้หน่วยงานที่เกี่ยวข้องมองเห็นและเข้ามาช่วยเหลืออย่างเหมาะสม จากการได้พูดคุยกับจ๊ะสาว ทำให้พวกเราเห็นถึงความสำคัญของการช่วยเหลือและการอยู่ร่วมกันในชุมชน แม้จ๊ะสาวจะไม่ได้เป็นคนที่ประสบปัญหาเรื่องบัตรเลข 0 ด้วยตนเอง แต่ก็ยังให้ความสำคัญกับความเดือดร้อนของคนรอบข้าง และพยายามเป็นส่วนหนึ่งในการช่วยเหลือเท่าที่ตนเองจะทำได้ เรื่องราวของจ๊ะสาวทำให้เราได้เห็นว่า การพัฒนาชุมชนไม่ได้เกิดจากคนใดคนหนึ่งเพียงลำพัง แต่เกิดจากการที่ทุกคนร่วมมือกัน ช่วยเหลือกัน และไม่ทอดทิ้งคนที่กำลังประสบปัญหา เพราะท้ายที่สุดแล้ว คนที่อยู่ในชุมชนเดียวกันก็ควรมีโอกาสที่จะมีชีวิตที่ดีและได้รับการดูแลอย่างเท่าเทียมกัน
ข่าวที่เกี่ยวข้อง