สสส. เปิดบ้าน จัดเวที “25 ปี นวัตกรรมสร้างเสริมสุขภาพ”

สสส. เปิดบ้าน จัดเวที “25 ปี นวัตกรรมสร้างเสริมสุขภาพ” ชูความสำเร็จลด NCDs “เหล้า-บุหรี่-อุบัติเหตุ” ชี้ ลงทุนงานป้องกันบุหรี่ 1 บาท สร้างผลตอบแทนสังคมสูง 14.20 บาท ลงทุนงานป้องกันแอลกอฮอล์ 1 บาท สร้างผลตอบแทนสูง 6.13 บาท เดินหน้าผนึกกำลังภาคี 4 ภาค โชว์กว่า 40นวัตกรรม “ลดปัจจัยเสี่ยงสุขภาพ-ลดความเหลื่อมล้ำกลุ่มเปราะบาง-สร้างระบบสุขภาพเข้มแข็ง” ผู้จัดการกองทุน สสส. ประกาศ ปักหมุดลดความเหลื่อมล้ำสุขภาพทุกช่วงวัยภายใน 10 ปี เมื่อเวลา 13.00 น. วันที่ 9 พ.ย. 2569 ที่อาคารศูนย์เรียนรู้สุขภาวะ ทพญ.จิดาภา สุนทรธนากุล ที่ปรึกษา นายทรงศักดิ์ ทองศรี รองนายกรัฐมนตรีและประธานกองทุนกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.) ร่วมกล่าวแสดงความยินดีในโอกาสครบรอบ 25 ปีแห่งการก่อตั้ง สสส. "นวัตกรรมการสร้างเสริมสุขภาพ 25 ปี เปลี่ยนชีวิตทุกคนบนแผ่นดินไทย" ว่า ตลอดระยะเวลา 25 ปีที่ผ่านมา สสส. ได้พิสูจน์ให้เห็นแล้วว่า เป็นกลไกสำคัญขับเคลื่อนงานด้านการสร้างเสริมสุขภาพของไทย ที่สอดคล้องกับกฎบัตรออตตาวาว่าด้วยการส่งเสริมสุขภาพ (Ottawa Charter for Health Promotion) โดยยึดหลัก "สร้างนำซ่อม" ที่ไม่เพียงช่วยลดภาระค่าใช้จ่ายรักษาพยาบาล แต่ยังสร้างพื้นฐานสุขภาวะที่ดีให้กับคนไทยทุกลุ่มทุกวัย ทั้งสุขภาวะทางกาย จิตใจ สังคม และปัญญา “หากลองตั้งคำถามร่วมกันว่า ‘ถ้าเมื่อ 25 ปีที่แล้ว ไม่มีการก่อตั้งกองทุน สสส. สังคมไทยและสุขภาพของคนไทยในวันนี้จะเป็นอย่างไร?’ เราอาจยังคงยังเห็นคนสูบบุหรี่อย่างเสรีในร้านอาหาร รถโดยสาร หรือแม้แต่โรงพยาบาล โดยผู้ไม่สูบบุหรี่ต้องทนรับควันพิษ ค่านิยมในเทศกาลงานบุญประเพณี งานบวช งานศพ การแข่งขันกีฬา คงยังเต็มไปด้วยการโฆษณาและดื่มเครื่องดื่มแอลกอฮอล์อย่างโจ่งแจ้ง และยังต้องเผชิญกับจำนวนผู้ป่วยโรคไม่ติดต่อ (NCDs) และผู้บาดเจ็บจากอุบัติเหตุทางถนน อย่างไรก็ตาม ปัจจุบันและอนาคตยังมีความท้าทายใหม่ๆ ทั้งโรคอุบัติใหม่ สังคมสูงวัยระดับสุดยอด การเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ การทำงานแบบบูรณาการและการสร้างนวัตกรรมทางสุขภาพ จึงสำคัญอย่างมาก ขอชื่นชม สสส. และภาคีเครือข่ายที่ได้ปรับตัวและพัฒนาการทำงานอย่างต่อเนื่อง เพื่อตอบสนองต่อสถานการณ์ที่เปลี่ยนแปลงไปอย่างต่อเนื่อง” ทพญ.จิดาภา กล่าว นพ.สุรเชษฐ์ สถิตนิรามัย รองประธานกรรมการกองทุน สสส. คนที่ 2 กล่าวว่า ตลอดระยะเวลา 25 ปีที่ผ่านมา สสส. ทำหน้าที่เป็น “น้ำมันหล่อลื่น” หรือ “กลไกสนับสนุนการขับเคลื่อนอย่างต่อเนื่อง” ไม่ใช่การทำงานแทนทุกฝ่าย แต่เป็นการกระตุ้น ผลักดัน และสนับสนุนภาคีเครือข่ายทุกภาคส่วน จนเกิดผลลัพธ์ทั้งเชิงปริมาณและคุณภาพที่จับต้องได้อย่างเป็นรูปธรรม ที่สำคัญ คือการสร้างนวัตกรรมทางความคิด และวาทกรรมทางสังคม ที่เข้าไปเปลี่ยนค่านิยมของคนไทย เช่น แคมเปญ “งดเหล้าเข้าพรรษา” “ให้เหล้าเท่ากับแช่ง” “ดื่มไม่ขับ” “แค่ขยับ เท่ากับออกกำลังกาย” และ “ลดพุง ลดโรค” ซึ่งไม่ได้เป็นเพียงแค่สื่อโฆษณา แต่เป็นบรรทัดฐานใหม่ของสังคม ที่ทำให้กระบวนการสร้างเสริมสุขภาพแทรกซึมไปในระดับชุมชน เกิดการสร้างความเข้มแข็งของกลไกในพื้นที่ และการผลักดันนโยบายสาธารณะระดับชาติ นพ.พงศ์เทพ วงศ์วัชรไพบูลย์ ผู้จัดการกองทุน สสส. กล่าวว่า สสส. มุ่งขับเคลื่อนการสร้างเสริมสุขภาพ 2 มิติสำคัญ คือ มิติที่ 1 ลดปัจจัยเสี่ยงสุขภาพ เช่น ประเด็นลดการสูบบุหรี่และบุหรี่ไฟฟ้า รณรงค์สร้างความตระหนักรู้ถึงพิษภัย ผลักดันมาตรการเพิ่มคำเตือนบนซองบุหรี่เป็น 60% และผลักดัน พ.ร.บ.ควบคุมผลิตภัณฑ์ยาสูบ พ.ศ. 2560 ประเด็นลดการดื่มเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ สนับสนุนโครงการงดเหล้าเข้าพรรษา ผลักดัน พ.ร.บ.ควบคุมเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ พ.ศ. 2551 กำหนดวันเข้าพรรษาเป็น “วันงดดื่มสุราแห่งชาติ” และมาตรการจำกัดพื้นที่และเวลาจำหน่าย ประเด็นลดปัญหาการพนัน สร้างความตะหนัก ไม่พนัน และควบคุมโฆษณาพนัน ประเด็นลดปัญหายาเสพติด ขับเคลื่อนโมเดลชุมชนล้อมรักษ์ (CBTx) ใช้ชุมชนเป็นฐานป้องกันและแก้ไขปัญหายาเสพติด บำบัดและคืนคนสู่สังคม “ประเด็นลดอุบัติเหตุทางถนน รณรงค์ไม่ขับเร็ว สร้างค่านิยม “ดื่มไม่ขับ” ลดพฤติกรรมเสี่ยงจากการไม่สวมหมวกนิรภัย สนับสนุนมาตรการควบคุมความเร็ว ผลักดันมาตรฐานหมวกนิรภัยสำหรับเด็กและผู้ใหญ่ ประเด็นการลดฝุ่น PM2.5 จัดตั้งสภาลมหายใจ พัฒนานวัตกรรมไร้เผา สร้างห้องปลอดฝุ่น ผลักดันกฎหมายอากาศสะอาด เพื่อแก้ปัญหาฝุ่นอย่างเป็นระบบ ประเด็นลดปัจจัยเสี่ยงโรค NCDs ผลักดันมาตรการภาษีความหวานและผลิตภัณฑ์โซเดียมสูง ส่งเสริมฉลากทางเลือกสุขภาพ และสนับสนุนแนวคิด Happy Workplace สู่สถานประกอบการทั่วประเทศ” ผู้จัดการกองทุน สสส. กล่าว นพ.พงศ์เทพ กล่าวต่อว่า มิติที่ 2 การสร้างเสริมสุขภาพ สสส. มุ่งส่งเสริมให้ประชาชนมีสุขภาวะที่ดีในทุกช่วงวัย ผ่านการสนับสนุนกิจกรรมทางกาย ทั้งการเดิน วิ่ง ปั่นจักรยาน และการพัฒนาพื้นที่สุขภาวะใกล้บ้าน เช่น สวน 15 นาที ส่งเสริมกระบวนการสุขภาวะทางปัญญา ควบคู่กับการสร้างระบบนิเวศสื่อปลอดภัย และขยายโอกาสการเข้าถึงระบบสุขภาพในประชากรกลุ่มเฉพาะและกลุ่มเปราะบาง ทั้งผู้สูงอายุ คนพิการ คนชายขอบ คนไร้บ้าน คนที่มีความหลากหลายทางเพศ มุสลิม ไรเดอร์ และผู้ที่มีข้อจำกัดในการเข้าถึงบริการสุขภาพ พร้อมเสริมพลังชุมชนให้มีส่วนร่วมดูแลสุขภาวะเด็ก เยาวชน และครอบครัว ภายใต้แนวคิด “เลี้ยงเด็ก 1 คน ใช้คนทั้งหมู่บ้าน” สร้างสรรค์โอกาสให้ทุกคนมีสิทธิ์เสนอแนวคิดพัฒนานวัตกรรมสร้างเสริมสุขภาพ ตลอดจนพัฒนาเครื่องมือและนวัตกรรมด้านสุขภาพ เช่น ThaiHealth Watch และ Persona Health เพื่อให้ประชาชนเข้าถึงข้อมูลสุขภาพที่เป็นประโยชน์ สามารถนำไปปรับใช้ในการดูแลที่เหมาะสมกับตนเอง และยกระดับคุณภาพชีวิต “จากผลการประเมินผลกระทบเชิงเศรษฐศาสตร์ แผนควบคุมยาสูบ สสส. ปี 2563-2565 พบว่า มีจำนวนผู้เลิกสูบบุหรี่จากการดำเนินงานของ สสส. ได้สำเร็จ 139,774 คน ข้อมูลจากสำนักงานสถิติแห่งชาติ ปี 2569 พบคนไทยสูบบุหรี่ลดลงเหลือ 16.7% ซึ่งการลงทุนควบการสูบบุหรี่จำนวน 1 บาท สามารถสร้างผลตอบแทนทางสังคมคิดเป็นมูลค่า 14.20 บาท ที่น่าสนใจ จากการประเมินผลลัพธ์และผลกระทบทางเศรษฐศาสตร์ ปี 2561-2565 พบการลงทุนส่งเสริมโครงการภายใต้แผนควบคุมเครื่องดื่มแอลกอฮอล์จำนวน 1 บาท สามารถสร้างผลลัพธ์ทางเศรษฐศาสตร์คืนสู่สังคมได้ 6.13 บาท ความสำเร็จที่เกิดขึ้น สะท้อนผลลัพธ์และความคุ้มค่าในการทำงานตลอด 25 ปี ที่ผ่านมา ทั้งนี้ หมุดหมายต่อไปของ สสส. ไม่ใช่การมองกลับไปดูความสำเร็จในอดีต แต่คือการมองไปอีก 10 ปีข้างหน้า เพื่อกำหนดทิศทางการสร้างเสริมสุขภาพที่มุ่งลดความเหลื่อมล้ำ และสร้างประโยชน์ต่อสังคมและเศรษฐกิจของอย่างยั่งยืน” ผู้จัดการกองทุน สสส. กล่าว ดร.สุปรีดา อดุลยานนท์ อดีตผู้จัดการกองทุน สสส. กล่าวว่า ตลอดเส้นทาง 25 ปีที่ผ่านมา สสส. ได้เรียนรู้จากปัญหาและอุปสรรคของการเป็นองค์กรนวัตกรรมในสังคมไทย พร้อมปรับตัวอย่างต่อเนื่อง จนตกผลึกเป็นแก่นหลักสำคัญขององค์กร เปรียบเสมือน “4 เสาหลักของมหาวิหาร สสส.” ได้แก่ เสาหลักที่ 1 สสส. เป็นองค์กรที่จัดตั้งขึ้นตาม พ.ร.บ. เฉพาะ มีรายได้โดยตรงจากภาษีเพื่อวัตถุประสงค์เฉพาะที่จัดเก็บเพิ่มจากสินค้าทำลายสุขภาพ เสาหลักที่ 2 สสส. ถูกกำหนดเป็น “กองทุนสนับสนุน” ที่สะท้อนบทบาทการสนับสนุนภาคีเครือข่ายสร้างเสริมสุขภาพอย่างกว้างขวาง ไม่ใช่เป็นองค์กรที่ลงมือดำเนินงานเพียงลำพัง เสาหลักที่ 3 อัตลักษณ์ของ สสส. ในระบบสุขภาพ คือมุ่งเห็นผลลัพธ์ทางสุขภาพ ผ่านยุทธศาสตร์สร้างเสริมสุขภาพร่วมสมัย ป้องกันและพัฒนาตั้งแต่ต้นน้ำ แทนที่จะรอให้เจ็บป่วยแล้วค่อยรักษา เสาหลักที่ 4 การมีความสุจริตและความโปร่งใส ทั้งในระดับบุคคลที่เกี่ยวข้องกับการขับเคลื่อนองค์กร และความโปร่งใสของระบบการดำเนินงานโดยรวม ซึ่งการรักษา 4 เสาหลักให้มั่นคง จะเป็นรากฐานสำคัญที่ทำให้ สสส. สามารถสร้างประโยชน์ต่อสุขภาพของคนไทยได้อย่างยั่งยืนในระยะยาว ทั้งนี้ สสส. และภาคีเครือข่ายทั่วประเทศ ยังได้แสดงผลงานนวัตกรรมสุขภาพมากกว่า 40 ผลงาน แบ่งเป็น 3 โซน คือ โซน 1 นวัตกรรมและกลไกขับเคลื่อน รวมนวัตกรรม เครื่องมือ และการสร้างกลไกขับเคลื่อนสุขภาวะ โซน 2 ทลายปัจจัยเสี่ยงหลัก ลดปัจจัยเสี่ยงด้านสุขภาพ โรค NCDs บุหรี่ไฟฟ้า และการสร้างองค์กรสุขภาวะ โซน 3 ลดความเหลื่อมล้ำทางสังคม สร้างโอกาสและสุขภาวะในประชากรกลุ่มเฉพาะและกลุ่มเปราะบาง เรื่่องเเละภาพ : ฝ่ายสื่อสารองค์กร สสส.