"จากชุมชนวัดดวงแขสู่การแลกเปลี่ยนในเวทีนานาชาติ" การเล่นสามารถสร้างการเปลี่ยนแปลงได้ ทั้งในระดับตัวเด็ก เยาวชน และชุมชน

...บันทึกเรื่องเล่น จากเมืองไครสต์เชิร์ช ประเทศนิวซีแลนด์... เมื่อเรื่องเล่นจากชุมชนเล็ก ๆ ในประเทศไทย ได้เดินทางสู่เวทีนานาชาติ จากประสบการณ์การทำงานของศูนย์พัฒนาเด็กดวงแข มูลนิธิเพื่อการพัฒนาเด็ก (มพด.) ที่เริ่มต้นจากการทำงานร่วมกับเด็กและชุมชน เพื่อส่งเสริมพัฒนาการเด็กผ่านการเล่น จนพัฒนาเป็นพื้นที่เรียนรู้และต้นแบบการทำงานด้านการพัฒนาเด็กและชุมชน ตลอดระยะเวลาที่ผ่านมา มพด. ได้ขยายแนวคิดการเล่นอิสระ (Free Play) สู่โรงเรียน ศูนย์พัฒนาเด็กเล็ก และชุมชนต่าง ๆ พร้อมขับเคลื่อนเครือข่ายเล่นเปลี่ยนโลก และพัฒนาบทบาทผู้อำนวยการเล่น (Playworkers) ให้เป็นกลไกสำคัญในการสร้างพื้นที่และโอกาสให้เด็กได้เล่นอย่างอิสระและปลอดภัย โดยมีผู้ใหญ่ทำหน้าที่สนับสนุน ไม่ใช่กำหนดทุกอย่างแทนเด็ก "จากชุมชนวัดดวงแขสู่การแลกเปลี่ยนในเวทีนานาชาติ" เมื่อวันที่ 2 พฤศจิกายน 2569 นางสาวเสาวรัตน์ ประดาห์ หัวหน้าศูนย์พัฒนาเด็กดวงแข ตัวแทนมูลนิธิเพื่อการพัฒนาเด็ก (มพด.) ร่วมแลกเปลี่ยนประสบการณ์การทำงานพัฒนาเด็กและชุมชน ของศูนย์พัฒนาเด็กดวงแข มูลนิธิเพื่อการพัฒนาเด็ก(มพด.) ในการประชุมระดับโลกของสมาคมการเล่นนานาชาติ (International Play Association: IPA) ประจำปี 2026 ณ เมืองไครสต์เชิร์ช ประเทศนิวซีแลนด์ คุณเสาวรัตน์ ประดาห์ เล่าถึงบรรยากาศการนำเสนอว่า “มีหลายองค์กรจากนานาประเทศให้ความสนใจในกระบวนการทำงานของประเทศไทย โดยเฉพาะการทำงานที่ต่อเนื่องและเห็นผลจากการใช้การเล่นเป็นเครื่องมือพัฒนาเด็กและชุมชน” สิ่งหนึ่งที่สะท้อนความแตกต่างของการทำงานในประเทศไทย คือการนำทรัพยากรธรรมชาติและวัสดุรอบตัวมาเป็นพื้นที่แห่งการเรียนรู้ เปิดโอกาสให้เด็กได้คิดเอง ทำเอง ทดลอง และเรียนรู้ด้วยตัวเอง ขณะที่ผู้ใหญ่คอยสนับสนุนและจัดสภาพแวดล้อมให้เหมาะสม เรื่องราวจากชุมชนวัดดวงแขเป็นประสบการณ์ของพื้นที่หนึ่งในกรุงเทพฯ แต่เป็นบทเรียนที่แสดงให้เห็นว่า “การเล่นสามารถสร้างการเปลี่ยนแปลงได้ ทั้งในระดับตัวเด็ก เยาวชน และชุมชน” แม้ต้องเผชิญกับความท้าทายต่าง ๆ ไม่ว่าจะเป็นปัญหายาเสพติด การระบาดของโควิด-19 หรือการเปลี่ยนแปลงด้านที่อยู่อาศัย จากจุดเริ่มต้นเล็ก ๆ สู่การพัฒนาเครือข่าย การสร้างหลักสูตร Playworkers และการเชื่อมโยงความร่วมมือกับองค์กรต่าง ๆ ทั้งในและต่างประเทศ กระบวนการทำงานที่ต่อเนื่องยังทำให้เด็กได้ค้นพบศักยภาพและเห็นคุณค่าในตัวเอง กล้าที่จะแสดงออก มีความภาคภูมิใจในสิ่งที่ตนเองคิดและลงมือทำ รวมถึงมองเห็นคุณค่าของพื้นที่และชุมชนที่ตนอาศัยอยู่ เกิดความรู้สึกเป็นเจ้าของและมีส่วนร่วมในการดูแลพื้นที่ของตนเอง “การเล่นไม่ได้เปลี่ยนแค่พัฒนาการของเด็ก แต่ยังสร้างความสัมพันธ์ ความผูกพัน และพลังของคนในชุมชนให้เติบโตไปพร้อมกัน” เมื่อเด็กเห็นคุณค่าในตัวเอง พวกเขาก็จะมองเห็นคุณค่าของพื้นที่ที่ตนเองอยู่ และเติบโตขึ้นพร้อมกับพลังที่จะร่วมสร้างการเปลี่ยนแปลงให้กับชุมชนของตนเอง วันนี้..เรื่องเล่นจากศูนย์พัฒนาเด็กดวงแข มูลนิธิเพื่อการพัฒนาเด็ก(มพด.) ได้เดินทางมาถึงเมืองไครสต์เชิร์ช ประเทศนิวซีแลนด์ พร้อมส่งต่อ ประสบการณ์และชวนให้ผู้คนจากทั่วโลกเห็นคุณค่าของการเล่นไปด้วยกัน การเล่นเปลี่ยนโลกได้ และการเปลี่ยนแปลงนั้นเริ่มต้นได้จากพื้นที่เล็ก ๆ ที่ผู้ใหญ่เปิดโอกาสให้เด็กได้เป็นตัวของตัวเอง มูลนิธิเพื่อการพัฒนาเด็ก (มพด.) ขอขอบคุณ Dr. Kiyoko Kanki จาก Kyoto University ซึ่งเป็นหนึ่งในอาจารย์ที่เคยเข้ามาแลกเปลี่ยนเรียนรู้และศึกษาการทำงานของศูนย์พัฒนาเด็กดวงแข มูลนิธิเพื่อการพัฒนาเด็ก และมีส่วนสำคัญในการสนับสนุนให้ตัวแทนจากมพด.เข้าร่วมแลกเปลี่ยนองค์ความรู้ในระดับนานาชาติ เรี่องเล่า : เสาวรัตน์ ประดาห์ เรียบเรียง : ษรขวัญ ผุดบัวน้อย