น้ำมา ปลาเข้า วิถีคนบึงละหาน กับสีสันหาปลาฤดูน้ำหลาก

เมื่อฤดูน้ำหลากมาถึง บึงละหาน อำเภอจัตุรัส จังหวัดชัยภูมิ ก็เริ่มกลับมามีชีวิตชีวาอีกครั้ง สำหรับคนรอบบึง น้ำที่เพิ่มขึ้นไม่ได้หมายถึงอุปสรรคในการใช้ชีวิต แต่กลับเป็นสัญญาณของฤดูกาลทำมาหากิน เพราะเมื่อน้ำจากแม่น้ำชีเริ่มไหลเข้าสู่บึงละหาน ก็หมายถึงช่วงเวลาที่ปลาเริ่มเคลื่อนตัว และชาวประมงพื้นบ้านก็เริ่มออกมาหาปลากันอย่างคึกคัก วันนี้ปักหมุดพาไปดูอีกหนึ่งพิกัดของวิถีชาวประมงพื้นบ้านที่ คลองยายแก้ว จุดหนึ่งซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของบึงละหาน และเป็นบริเวณที่มีน้ำจากแม่น้ำชีไหลเข้าสู่บึง ทำให้ในช่วงฤดูน้ำหลาก จุดนี้กลายเป็นอีกหนึ่งพื้นที่สำคัญที่ชาวบ้านเดินทางมาหาปลากันเป็นจำนวนมาก วิธีการหาปลาของคนที่นี่มีหลากหลายรูปแบบ ทั้งการยกยอหรือยกสะดุ้ง การหว่านแห การดักด้วยตาข่าย รวมถึงการใช้เบ็ดตกปลา ซึ่งยังคงพบเห็นได้ในวิถีชีวิตของชาวประมงพื้นบ้านรอบบึงละหาน คุณตาวัย 73 ปี หนึ่งในชาวบ้านที่ออกมาหาปลา เล่าว่า ช่วงแรกของปีนี้ปริมาณน้ำยังมีไม่มากนัก แตกต่างจากปีก่อนที่ในช่วงเวลาเดียวกัน ระดับน้ำจะสูงและหนุนเข้ามาจนเต็ม หรือเกือบจะท่วมพื้นที่แล้ว แต่สำหรับคนบึงละหาน คำว่า “น้ำท่วม” ในบางช่วงเวลาไม่ได้หมายถึงปัญหาเสมอไป เพราะเมื่อน้ำเพิ่มขึ้น กลับกลายเป็นโอกาสของคนหาปลา เมื่อใดที่น้ำจากแม่น้ำชีไหลเข้าสู่บึงละหาน ปลาจำนวนมากก็จะว่ายสวนกระแสน้ำขึ้นมายังบริเวณคลองยายแก้ว ทำให้ชาวประมงสามารถจับปลาได้มากขึ้น และนำไปขายสร้างรายได้ให้กับครอบครัว ช่วงที่ปลายังหาได้ไม่มาก ราคาปลารวมอยู่ที่ประมาณกิโลกรัมละ 50 บาท แต่หากเข้าสู่ช่วงน้ำหลากเต็มที่ ปริมาณปลาที่จับได้เพิ่มขึ้น ราคาก็อาจลดลงตามกลไกของตลาด โดยอาจอยู่ที่ประมาณ 4 กิโลกรัม 100 บาท ส่วนปลาขนาดใหญ่ เช่น ปลาค้าว ปลาบึก หรือปลาที่มีน้ำหนักตั้งแต่ 1 กิโลกรัมขึ้นไป จะมีราคาที่แตกต่างกันไปตามชนิดและขนาดของปลา และเมื่อไม่กี่วันที่ผ่านมา คุณตายังเล่าว่า เคยได้ปลาบึกตัวใหญ่ น้ำหนักถึง 64 กิโลกรัม ก่อนนำกลับไปที่บ้านและแบ่งขายในราคาประมาณกิโลกรัมละ 100 บาท นี่จึงไม่ใช่เพียงเรื่องของการออกไปหาปลา แต่เป็นเรื่องของฤดูกาลที่ผูกโยงอยู่กับวิถีชีวิตของคนรอบบึงละหาน วันนี้น้ำอาจยังมาไม่เต็มที่ ปลาก็อาจยังมีไม่มากนัก แต่ทุกคนยังรอคอยวันที่สายน้ำจากแม่น้ำชีจะไหลเข้าสู่บึงมากขึ้น เพราะนั่นหมายถึงการเริ่มต้นของฤดูกาลหาปลาอย่างเต็มตัว และเมื่อปลาเริ่มมากขึ้น สิ่งที่ตามมาก็คือสีสันและความคึกคักของชุมชน ทั้งการซื้อขาย การสร้างรายได้ ไปจนถึงการนำปลาไปแปรรูป ซึ่งเป็นอีกหนึ่งวิถีสำคัญของคนบึงละหาน จาก “น้ำ” สู่ “ปลา” จาก “ปลา” สู่ “รายได้” และจากวิถีหาปลา สู่เรื่องราวของการแปรรูปที่สะท้อนภูมิปัญญาและชีวิตของผู้คนรอบบึงละหาน พิกัดต่อไป เราจะพาไปดูอีกด้านหนึ่งของวิถีชีวิตคนบึงละหาน กับเรื่องราวของ ปลาแปรรูปและปลาส้ม ที่เปลี่ยนผลผลิตจากผืนน้ำให้กลายเป็นรายได้ของคนในชุมชน นที นิลกลัด นักข่าวพลเมือง จ.ชัยภูมิ