มรภ.เชียงราย เปิดวงถอดรหัส “ทุนวัฒนธรรมอาหารชาติพันธุ์” ปักหมุดศรีเกิด สู่ย่านสร้างสรรค์ของเมืองเชียงราย

อาหารหนึ่งจาน ไม่ได้มีเพียงรสชาติ หากยังบอกเล่าประวัติศาสตร์ การเดินทางของผู้คน และตัวตนของเมือง ด้วยแนวคิดดังกล่าว มหาวิทยาลัยราชภัฏเชียงราย จึงจัดเวทีรับฟังความคิดเห็นจากผู้ทรงคุณวุฒิ นักวิชาการ หน่วยงานภาครัฐ ภาคเอกชน และภาคีเครือข่าย เพื่อร่วมกันถอดองค์ความรู้และจัดทำ “แผนที่ทุนวัฒนธรรมอาหารชาติพันธุ์” ของย่านศรีเกิดและย่านเมืองเก่าเชียงราย ภายใต้โครงการ “เชียงรายหลายรส ณ ศรีเกิด” เมื่อวันที่ 28 มิถุนายน 2569 ณ ห้องประชุมวัดศรีเกิด อำเภอเมืองเชียงราย จังหวัดเชียงราย เวทีครั้งนี้ ไม่ได้เป็นเพียงการรวบรวมข้อมูลร้านอาหารหรือเมนูพื้นถิ่น แต่เป็นการค้นหา “ทุน” ที่ซ่อนอยู่ในเรื่องเล่า วิถีชีวิต ภูมิปัญญา และความทรงจำของชุมชน เพื่อนำไปต่อยอดเป็นกลไกขับเคลื่อนเศรษฐกิจสร้างสรรค์และการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมของจังหวัดเชียงราย รองศาสตราจารย์ ดร.ไพโรจน์ ด้วงนคร อธิการบดีมหาวิทยาลัยราชภัฏเชียงราย กล่าวว่า มหาวิทยาลัยเพื่อการพัฒนาท้องถิ่นมีพันธกิจสำคัญในการทำงานเคียงข้างชุมชน เพื่อค้นหา อนุรักษ์ และยกระดับทุนทางวัฒนธรรมให้เกิดคุณค่าร่วม โดยเฉพาะอาหารชาติพันธุ์ ซึ่งเป็นมรดกที่สะท้อนประวัติศาสตร์ การตั้งถิ่นฐาน และอัตลักษณ์ของผู้คน ก่อนจะเชื่อมโยงไปสู่การสร้างมูลค่าเพิ่มผ่านเศรษฐกิจสร้างสรรค์และการท่องเที่ยวอย่างยั่งยืน ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.ศศิชา สุขกาย หัวหน้าโครงการ กล่าวว่า โครงการ “เชียงรายหลายรส ณ ศรีเกิด” ได้รับการคัดเลือกเป็นหนึ่งในพื้นที่ต้นแบบสร้างสรรค์ของประเทศ ภายใต้การสนับสนุนของสำนักงานส่งเสริมเศรษฐกิจสร้างสรรค์ (CEA) โดยตั้งเป้าพัฒนาย่านศรีเกิดให้เป็นพื้นที่เรียนรู้ด้านอาหารชาติพันธุ์ ผ่านการรวบรวมองค์ความรู้ การพัฒนาผลิตภัณฑ์สร้างสรรค์ และการออกแบบกิจกรรมที่เชื่อมโยงผู้คนเข้ากับพื้นที่ ข้อมูลที่คณะวิจัยนำเสนอ สะท้อนให้เห็นว่า ย่านศรีเกิดคือหนึ่งในพื้นที่สำคัญของการฟื้นฟูเมืองเชียงรายหลังยุคร้างเมือง และเป็นจุดบรรจบของผู้คนหลากหลายชาติพันธุ์ ทั้งไทยเขิน ไทยใหญ่ จีนแต้จิ๋ว จีนแคะ จีนไหหลำ ชาวยูนนาน ปาทาน อินเดีย อาข่า และชาวเมียนมา ความหลากหลายดังกล่าวได้หล่อหลอมจนเกิดวัฒนธรรมอาหารอันเป็นเอกลักษณ์ของเมืองเชียงรายมาจนถึงปัจจุบัน ครั้งหนึ่ง ศรีเกิดยังได้รับการจดจำว่าเป็น “ครัวของเมืองเชียงราย” เต็มไปด้วยร้านอาหารเก่าแก่และเมนูพื้นถิ่นที่ยังคงอยู่ในความทรงจำของผู้คน ไม่ว่าจะเป็นข้าวแต๋น ข้าวหมี่ ขนมสละอ่อน ข้าวมันป้าสา คุกกี้คุณกลาง ตลอดจนอาหารชาติพันธุ์อีกจำนวนมาก ซึ่งล้วนเป็นต้นทุนทางวัฒนธรรมที่สามารถพัฒนาเป็นเส้นทางท่องเที่ยวและประสบการณ์ใหม่ของเมืองได้ ภายในกิจกรรม ผู้เข้าร่วมถูกแบ่งออกเป็น 3 กลุ่ม เพื่อร่วมกันทำแผนที่ทุนวัฒนธรรม ระบุร้านอาหาร แหล่งวัตถุดิบ ครูภูมิปัญญา ผู้ประกอบการ และทรัพยากรที่เกี่ยวข้องกับอาหารชาติพันธุ์ พร้อมระดมแนวคิดในการพัฒนาผลิตภัณฑ์สร้างสรรค์ ทั้งขนม ของหวาน อาหารสุขภาพ อาหารแปรรูป และผลิตภัณฑ์พร้อมรับประทาน ก่อนร่วมกันจัดลำดับความสำคัญของแนวทางที่ควรผลักดันในระยะต่อไป ข้อเสนอจากเวทีระดมความคิดเห็นชี้ตรงกันว่า เมืองเก่าเชียงรายยังมีทุนด้านอาหารที่กระจายอยู่ทั่วพื้นที่ ทั้งอาหารล้านนา อาหารจีน อาหารมุสลิม อาหารปาทาน และอาหารชาติพันธุ์อีกหลายกลุ่ม ควบคู่กับวัตถุดิบพื้นถิ่นอย่างมะแขว่น ดีปลี รากชู ถั่วเน่า และสมุนไพรพื้นบ้าน ซึ่งควรได้รับการอนุรักษ์ ควบคู่กับการพัฒนาคุณภาพและการสร้างมูลค่าเพิ่ม เพื่อยกระดับอาหารเชียงรายให้เป็นจุดขายของเมืองในระยะยาว ผู้แทนจากหลายหน่วยงานยังเสนอให้ความสำคัญกับการสร้าง Storytelling เชื่อมโยงอาหารเข้ากับประวัติศาสตร์ วิถีชีวิต และผู้คนของแต่ละชาติพันธุ์ พร้อมออกแบบเส้นทางท่องเที่ยวที่เชื่อมโยงร้านอาหาร บ้านเก่า แหล่งเรียนรู้ และพื้นที่วัฒนธรรม รวมถึงต่อยอดอาหารตามฤดูกาลด้วยเทคโนโลยีการแปรรูปและการถนอมอาหาร เพื่อสร้างรายได้ให้ชุมชนตลอดทั้งปี หลังจากนี้ คณะวิจัยจะนำข้อมูลทั้งหมดมาสังเคราะห์เป็นแผนที่ทุนวัฒนธรรมอาหารชาติพันธุ์ของย่านศรีเกิดและเมืองเก่าเชียงราย ก่อนต่อยอดสู่กิจกรรมสำคัญ ทั้งเวทีเสวนารากเหง้าวัตถุดิบ การพัฒนาเมนูสร้างสรรค์ผ่านกิจกรรม Cooking Collab และเทศกาลอาหารชาติพันธุ์ เพื่อให้ศรีเกิดก้าวสู่การเป็นย่านสร้างสรรค์ที่ใช้ “อาหาร” เป็นภาษาสื่อสารเรื่องราวของเมือง และเป็นต้นแบบการพัฒนาบนฐานวัฒนธรรมของจังหวัดเชียงรายในอนาคต.