ถะชะเชือย: พลังศรัทธาและวิถีชาวกวยเบื้องหลังหยาดน้ำสงกรานต์ ณ วัดโพธิ์กระสังข์ [มีคลิป]

เมื่อลมร้อนเดือนเมษายนพัดมาถึง กลิ่นอายของเทศกาลสงกรานต์มักถูกแทนที่ด้วยภาพของการสาดน้ำและความรื่นเริงตามยุคสมัย แต่สำหรับชาวกวย ในสังกัดวัดโพธิ์กระสังข์ อำเภอขุนหาญ จังหวัดศรีสะเกษ สงกรานต์คือห้วงเวลาที่ลึกซึ้งยิ่งกว่านั้น มันคือช่วงเวลาแห่งการ "คืนรากเหง้า" เพื่อธำรงไว้ซึ่งวิถีวัฒนธรรมที่สืบทอดมาจากบรรพบุรุษ ทั้งการรดน้ำดำหัวผู้ใหญ่ การอัญเชิญพระพุทธรูปโบราณลงสรงน้ำ และที่สำคัญที่สุดคือการร่วมแรงร่วมใจกันในพิธีกรรมที่เรียกว่า "ถะชะเชือย" หรือการก่อเจดีย์ทรายนั่นเอง ท่ามกลางลานวัดโพธิ์กระสังข์ เจดีย์ทรายรูปทรงวิจิตรปักประดับด้วยดอกไม้สดและธงทิวหลากสี ไม่ได้เกิดขึ้นจากเพียงคนใดคนหนึ่ง แต่คือผลงานแห่งความสามัคคีของชาวกวยจากทั้ง 4 หมู่บ้าน (บ้านโพธิ์กระสังข์, บ้านโนนคูณ, บ้านแต้ และบ้านโพธิ์กระสังข์เหนือ) ที่พร้อมใจกันสละเวลามาสร้างสรรค์งานศิลปะแห่งศรัทธา คุณวันนา สมเพชร ชาวบ้านโนนคูณ เล่าถึงความเปลี่ยนแปลงของกาลเวลาแต่ยังคงไว้ซึ่งแก่นแท้ว่า "ในอดีตเราต้องขนดินเข้าวัดด้วยแรงกาย แต่เดี๋ยวนี้แม้จะมีรถขนดินมาอำนวยความสะดวกให้แล้ว แต่หัวใจของการก่อเจดีย์ทรายยังเหมือนเดิม คือการทำตามวิถีความงามที่บรรพบุรุษพาทำมา เราแยกกองเจดีย์สำหรับแม่ชีขาว พระภิกษุ และสามเณรไว้อย่างเป็นระเบียบ โดยแต่ละหมู่บ้านจะรับผิดชอบกันคนละกอง มาร่วมแรงร่วมใจกันตกแต่งให้สวยที่สุด" ภาพความร่วมมือนี้ไม่ได้จำกัดเพียงกลุ่มผู้สูงอายุ แต่ยังส่งต่อแรงบันดาลใจไปยังคนรุ่นใหม่และศาสนทายาท สามเณรชัยวิวัฒน์ สุดสังข์ (อายุ 11 ปี) และ สามเณรธีรพัฒน์ ปานจันทร์ (อายุ 14 ปี) ตัวแทนจากวัดโพธิ์กระสังข์ เล่าถึงเบื้องหลังความพยายามนี้ว่า "พวกเราและชาวบ้านทั้ง 4 หมู่บ้านมาช่วยกันออกแบบเจดีย์ทรายให้เป็นรูปบันได ประดับด้วยดอกไม้และธง แม้จะทำยากพอควรแต่ทุกคนก็ช่วยกัน ใครคิดอะไรได้ ใครทำอะไรเป็น ก็ช่วยกันคนละไม้คนละมือจนสำเร็จ" ขณะที่ คุณสุวรรณี วันนุบล ชาวกวยบ้านโพธิ์กระสังข์เหนือ วัย 31 ปี สะท้อนมุมมองของคนวัยทำงานว่า "เรามาเตรียมงานกันถึงสองวัน ช่วยกันเก็บดอกไม้มาตั้งแต่เมื่อวานเพื่อจะนำมาประดับในวันนี้ สิ่งเหล่านี้คือการสืบสานประเพณีที่ทำมานาน นอกเหนือจากความสนุกจากการเล่นน้ำ คือการได้มาทำอะไรช่วยกันแบบบ้าน ๆ แบบนี้ล่ะค่ะที่เป็นความภูมิใจ" ________________________________________ วิถีวัฒนธรรมของชาวกวยที่วัดโพธิ์กระสังข์ในวันนี้ จึงไม่ใช่เพียงแค่พิธีกรรมตามปฏิทิน แต่คือประจักษ์พยานของ "สายเลือดที่เหนียวแน่น" ดั่งคำกล่าวที่ว่า “เคยวอนะนา อันวอนะกิง” (เคยทำมาอย่างไร ก็จะสืบสานต่อไปอย่างนั้น) การก่อเจดีย์ทราย หรือ "ถะชะเชือย" จึงเปรียบเสมือนเครื่องเตือนใจว่า ท่ามกลางความเปลี่ยนแปลงของโลก วิถีอันเก่าแก่ของชาวกวยยังคงได้รับการรักษาไว้ด้วยสองมือของคนในชุมชน เพื่อส่งต่อมรดกแห่งความศรัทธาและความสามัคคีนี้ให้มั่นแก่นอยู่บนแผ่นดินโพธิ์กระสังข์สืบไปชั่วลูกชั่วหลาน