back

“ไร้บัตร ไร้สิทธิสวัดิการ” เรื่องราวคนไทยพลัดถิ่นในชุมชนบางกล้วยนอก จ.ระนอง

22 พ.ย. 2569 20:23 View: 14
author profile image
People?
เมื่อวันที่ 21 พฤศจิกายน 2569 นักศึกษาจากมหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ วิทยาเขตสุราษฎร์ธานี ได้มีการลงพื้นที่ในชุมชนท่าเรือบ้านบางกล้วยนอก ต.นาคา อ.สุขสำราญ จ.ระนอง เพื่อเรียนรู้วิถีชีวิตและประเด็นการเข้าถึงสิทธิสวัสดิการโดยได้สัมภาษณ์ นางสาวไยนิลล้า ขุนภักดี ซึ่งเธอได้เล่าว่าในครอบครัวที่ได้สวัสดิการจากการได้รับบัตรประชาชน คือสามีของเธอ บุตรสาวจึงมีบัตรประชาชน ส่วนเธอและน้องที่อาศัยอยู่ร่วมกันยังไม่มีบัตรประชาชน ชุมชนนางสาวไยนิลล้า อาศัยอยู่เป็นกลุ่มคนไทยพลัดถิ่น มีวัฒธรรมการใช้ชีวิตเช่นเดียวกับไทย ในช่วงการแบ่งปันเขตแดนตามการล่าอาณานิคมของในช่วงเปลี่ยนผ่าน ได้สอบถามเกี่ยวกับความเหลื่อมล้ำและการเข้าถึงสิทธิพื้นฐาน กลุ่มบุคคลที่ไม่มีบัตรประจำตัวประชาชนมักเป็นกลุ่มที่อยู่ชายขอบของระบบทะเบียนราษฎรไทย ซึ่งมีที่มาจากหลายบริบททางประวัติศาสตร์และสังคม โดยชาวบ้านที่ลงไปสัมภาษณ์ข้อมูลนั้น เดิมอาศัยอยู่ในพื้นที่ของประเทศเมียนมา ต่อมาได้มีการย้ายเข้ามาอาศัยอยู่ในพื้นที่ของชุมชนท่าเรือบ้านบางกล้วยนอ และสร้างครอบครัว ประกอบอาชีพประมงเป็นหลักมีรายได้น้อย อีกทั้งเมื่อมีสภาพไม่พร้อมทางคลื่นลมทะเลทำให้เป็นอุปสรรคต่อการประกอบอาชีพ จึงไม่มีรายได้จุนเจือครอบครัว เป็นผลกระทบต่อเนื่อง ไม่มีที่ดินเป็นของตนจึงต้องเช่าอยู่อาศัย นางสาวไยนิลล้ายังเล่าอีกว่าตนไม่ได้เข้ารับการศึกษา เลยตัดสินใจเลือกที่จะให้น้องเป็นเข้าสู่ระบบการศึกษาแทนตน อีกทั้งบุตรของตนนั้น ได้เงินไปโรงเรียน 10บาทต่อวัน จากสัมภาษณ์การดำเนินชีวิตประจำวันของนางสาวไยนิลล้านั้น ลักษณะตัวตนในมิติทางสังคม ในชีวิตประจำวัน ทำงานสุจริต ใช้ภาษาถิ่นใต้หรือภาษาไทยสื่อสารได้ อาศัยอยู่ในชุมชนร่วมกับคนทั่วไป แต่ในทางกฎหมายและระบบราชการ "ตัวตน" ของพวกเขายังไม่ถูกรับรองอย่างเต็มรูปแบบ ทำให้ตกสำรวจ เนื่องจากพึ่งอพยพเข้ามา ปี 2550 การไม่มีบัตรประจำตัวประชาชนเปรียบเสมือนการขาด "กุญแจสำคัญ" ในการยืนยันตัวตนเพื่อรับสิทธิและทำธุรกรรมในสังคม ซึ่งส่งผลกระทบต่อเนื่องเป็นลูกโซ่ และบุตรสาวเผชิญความไม่แน่นอนในการเข้าเรียน หรือการเรียนต่อในระดับที่สูงขึ้น รวมถึงอุปสรรคในการสมัครสอบหรือขอรับรองคุณวุฒิ อีกทั้งการเข้ารับบริการทางการแพทย์อาจมีเงื่อนไขหรือข้อจำกัดเรื่องสิทธิการรักษาพยาบาล ครอบครัวต้องแบกรับภาระค่ารักษาพยาบาลเอง หรือเกิดความกังวลเมื่อเจ็บป่วยรุนแรง ส่งผลต่อสุขภาพกายและสุขภาพจิต จากเดิมมีการซื้อบัตรสุขภาพสำหรับการรักษาที่จ่ายเหมารวมรายปี 2563 ในการเข้ารักษา และจ่าย30บาท เช่นเดียวกับผู้ถือบัตรประชาชนทั่วไป ประจำตัวโรงพยาบาลและต่อมาปี 2564 ถูกยกเลิก และต้องจ่ายเองเต็มจำนวนค่ารักษา อีกส่วนหนึ่งที่ส่งผลกรทบต่อการดำเนนินชีวิตประจำวัน กรณีออกนอกพื้นที่จะต้องมีเอกสารรับรอง หากไม่มีเอกสารในเรื่องการเดินทางอาจสร้างความยากลำบากในการไม่มีแสดง จึงต้องใช้ชีวิตในเฉพาะพื้นที่ นางสาวไยนิลล้าได้พยายามติดต่อสำนักทะเบียนอำเภอเพื่อขอจัดทำสำรวจทะเบียนประวัติ แต่สำนักทะเบียนแจ้งว่าอยู่ในช่วงปิดให้มีการสำรวจอย่างไรก็ตาม เธอยังคงประสบปัญหาการเข้าสิทธิสวัสดิการขั้นพื้นของรัฐ ที่ผ่านมาได้มีการรวมตัวกับเครือข่ายการปัญหาการคืนสัญชาติคนไทยและมูลนิธิไท ซึ่งร่วมผลักข้อเสนอเชิงนโยบาย การรวมตัวกันบอกเล่าประสบการณ์จริงผผ่าการรวมตัวของชาวบ้านในพื้นที่ โดยเขาอยากได้สวัสดิการขั้นพื้นฐานเบื้องต้น จากการสะท้อนปัญหาในภาคสนาม ข้อเสนอแนะเพื่อคลี่คลายสถานการณ์อย่างยั่งยืนสามารถแบ่งออกเป็นส่วนที่ต้องการจากภาครัฐ เช่น ลดความซับซ้อนและระยะเวลาของกระบวนการ ปรับปรุงขั้นตอนการพิสูจน์ตัวตนและสถานะบุคคลให้ชัดเจน และลดความล่าช้า รวมถึงอำนวยความสะดวกให้ผู้ที่อยู่ในพื้นที่ห่างไกลไม่ต้องเดินทางซ้ำซ้อนเกินจำเป็น และคุ้มครองสิทธิขั้นพื้นฐานระหว่างรอการดำเนินการให้ผู้ที่อยู่ในกระบวนการพิสูจน์สถานะสามารถเข้าถึงบริการสาธารณสุข การศึกษา และการคุ้มครองพื้นฐานได้อย่างเหมาะสม
ข่าวที่เกี่ยวข้อง