back

สองเลนส์มองไฟใต้“รศ.ดร.สุรชาติ บำรุงสุขกับดร.อับดุลเราะห์มาน มอลอ” : จาก “ยุทธศาสตร์ความมั่นคงส่วนกลาง” สู่ “การแบ่งปันอำนาจในพื้นที่” เพื่อหาทางออกที่ยั่งยืน

17 พ.ย. 2569 15:30 View: 45
author profile image
Shukur Dina
สองเลนส์มองไฟใต้“รศ.ดร.สุรชาติ บำรุงสุขกับดร.อับดุลเราะห์มาน มอลอ” : จาก “ยุทธศาสตร์ความมั่นคงส่วนกลาง” สู่ “การแบ่งปันอำนาจในพื้นที่” เพื่อหาทางออกที่ยั่งยืน อุสตาซอับดุชชะกูรฺ บินชาฟิอีย์ (อับดุลสุโก ดินอะ) : เรียบเรียง ด้วยพระนามของอัลลอฮฺผู้ทรงเมตตากรุณาปรานีเสมอ ขอความสันติและความจำเริญแด่ศาสนทูตมุฮัมมัด ผู้เจริญรอยตามท่าน และสุขสวัสดีผู้อ่าน สถานการณ์ความรุนแรงในจังหวัดชายแดนภาคใต้ที่ปะทุขึ้นระลอกใหม่และขยายขอบเขตออกไปยังพื้นที่ใกล้เคียงอย่างสตูลและสงขลา ท่ามกลางจังหวะการเปลี่ยนแปลงผู้อำนวยความสะดวกในการพูดคุยสันติสุขคนใหม่จากมาเลเซีย ได้กลายเป็นโจทย์ท้าทายสำคัญของรัฐบาล หากพิจารณาสถานการณ์นี้ผ่านมุมมองของนักวิชาการสองขั้วที่แตกต่างกัน ได้แก่ รศ.ดร.สุรชาติ บำรุงสุข นักวิชาการด้านยุทธศาสตร์ความมั่นคงระดับประเทศจากส่วนกลาง และ ดร.อับดุลเราะห์มาน มอลอ นักวิชาการและนักการเมืองในพื้นที่ จะเห็นภาพสะท้อนของปัญหาที่ซ้อนทับกันอย่างมีนัยสำคัญ และชี้ให้เห็นจุดบรรจบที่อาจนำไปสู่ทางออกที่แท้จริง ปมความรุนแรง: เครื่องมือต่อรองทางการเมือง หรือ สารจากรากเหง้าความขัดแย้ง? ในมุมมองเชิงยุทธศาสตร์ของ รศ.ดร.สุรชาติ บำรุงสุข เหตุรุนแรงที่เกิดขึ้นต่อเนื่องคือการใช้กำลังเป็น "เครื่องมือต่อรอง" และ "การโฆษณาทางการเมือง" ของกลุ่ม BRN เพื่อแสดงศักยภาพให้เห็นว่ารัฐไม่สามารถควบคุมสถานการณ์ได้ การที่กลุ่มติดอาวุธยังคงแยกปฏิบัติการทางทหารออกจากโต๊ะเจรจา ทำให้กระบวนการพูดคุยที่ผ่านมาแทบไม่สามารถลดทอนความรุนแรงในพื้นที่ได้จริง นอกจากนี้ ดร.สุรชาติ ยังตั้งข้อสังเกตถึงพลวัตทางการเมืองที่ซับซ้อนขึ้น ทั้งการขยายวงเจรจาที่อาจกลายเป็นรูปแบบ "4 ฝ่าย" (ไทย-มาเลเซีย-อินโดนีเซีย-BRN) บทบาททางการทูตของนักการเมืองอาวุโสอย่างนายวันมูหะมัดนอร์ มะทา รวมถึงความกังวลต่อการเคลื่อนไหวทางการเมืองของกลุ่มต่างๆ ที่อาจกลายเป็นช่องทางสร้างความได้เปรียบให้กับฝ่ายขบวนการ ในทางกลับกัน ดร.อับดุลเราะห์มาน มอลอ ชวนให้สังคมก้าวข้ามการมองเหตุรุนแรงแบบแยกส่วนหรือมองเป็นเพียง "การตอบโต้" รายเหตุการณ์ แต่ให้พิจารณาผ่าน 3 ปัจจัยหลักที่เกิดขึ้นพร้อมกัน ได้แก่ เหตุปะทะในอำเภอธารโต การมาเยือนของคณะผู้อำนวยความสะดวกมาเลเซียคนใหม่ และบริบทการรำลึกเหตุการณ์ทางประวัติศาสตร์ (11-11-1785) ดร.อับดุลเราะห์มาน ชี้ว่าความขัดแย้งตลอดกว่า 20 ปี นับตั้งแต่การลงนามข้อตกลงเบื้องต้นในปี 2556 ได้เปลี่ยนผ่านจากการต่อสู้ด้วยอาวุธเพียงอย่างเดียวไปสู่การต่อสู้ในพื้นที่ทางการเมือง ดังนั้น เหตุการณ์ที่เกิดขึ้นอาจเป็นการส่ง "สารทางการเมือง" เพื่อย้ำถึงโจทย์ใหญ่ที่ยังไม่เคยได้รับการแก้ไขอย่างจริงจัง นั่นคือเรื่อง สิทธิของชาวมลายูปาตานี (Hak Pertuanan) อัตลักษณ์ และสถานะทางการเมือง วิเคราะห์จุดบอดและทางออก: เมื่อการบริหารความมั่นคงต้องเดินคู่กับการเมือง เมื่อนำกรอบความคิดของทั้งสองท่านมาวิเคราะห์ร่วมกัน จะพบว่าอุปสรรคสำคัญที่ทำให้ไฟใต้ยังไม่มอดดับ เกิดจาก "ช่องว่าง" ระหว่างความมั่นคงของรัฐกับความยุติธรรมในพื้นที่ การจะหาทางออกที่ยั่งยืนได้นั้น จำเป็นต้องบูรณาการข้อเสนอของทั้งสองฝ่ายเข้าด้วยกันใน 4 มิติหลัก: * ยกระดับเจ้าภาพความมั่นคงควบคู่กับการคุ้มครองคนในพื้นที่: ตามข้อสังเกตของ ดร.สุรชาติ รัฐบาลจำเป็นต้องมี "รองนายกรัฐมนตรีฝ่ายความมั่นคงตัวจริง" ที่มีความรู้ความเข้าใจและมีอำนาจสั่งการเบ็ดเสร็จในการบูรณาการนโยบาย ไม่ใช่เพียงตำแหน่งตามโควตาทางการเมือง ขณะเดียวกันต้องเร่งดูแลสวัสดิการและขวัญกำลังใจของเจ้าหน้าที่ผู้ปฏิบัติงาน รวมถึงสร้างหลักประกันความปลอดภัยและความเป็นธรรมให้กับพี่น้องชาวไทยพุทธในพื้นที่ เพื่อไม่ให้เกิดความรู้สึกว่าถูกทอดทิ้งหรือกลายเป็นพลเมืองชั้นสอง * เปิดพื้นที่บนโต๊ะเจรจาให้พูดถึง “การแบ่งปันอำนาจ (Power Sharing)”: การพูดคุยสันติสุขจะไม่สามารถสร้างความไว้วางใจได้ หากยังจำกัดกรอบอยู่แค่เรื่องการลดเหตุรุนแรงหรือการเยียวยาผู้หลบหนีคดีดังที่ ดร.อับดุลเราะห์มาน ตั้งข้อสังเกต รัฐไทยจำเป็นต้องกล้าเปิดพื้นที่ปลอดภัยบนโต๊ะเจรจาและในกลไกรัฐสภา เพื่อหารือถึงรูปแบบการบริหารจัดการตนเอง การกระจายอำนาจ หรือการแบ่งปันอำนาจทางการเมืองและการปกครองที่สอดคล้องกับอัตลักษณ์ท้องถิ่นภายใต้กรอบรัฐธรรมนูญ * เปลี่ยนความระแวงทางการเมืองให้เป็นกลไกขับเคลื่อนสันติภาพ: แทนที่จะมองบทบาทของพรรคการเมือง นักการเมืองท้องถิ่น หรือภาคประชาสังคมด้วยความหวาดระแวงว่าอาจเอื้อประโยชน์ต่อขบวนการ รัฐควรดึงกลุ่มเหล่านี้เข้ามาเป็น "ตัวกลาง" อย่างเป็นระบบ เพื่อเชื่อมโยงความต้องการของประชาชนในพื้นที่เข้าสู่กระบวนการนิติบัญญัติและนโยบายของรัฐบาลกลาง * จัดการสมดุลการทูตระดับภูมิภาค: หากกระบวนการพูดคุยมีแนวโน้มขยายบทบาทไปสู่ประเทศที่สามอย่างอินโดนีเซียร่วมกับมาเลเซีย รัฐบาลไทยต้องวางยุทธศาสตร์ทางการทูตที่ชัดเจน เพื่อใช้พลังของอาเซียนในการกดดันให้เกิดการลดความรุนแรงควบคู่ไปกับการสร้างหลักประกันความโปร่งใสให้กับกระบวนการเจรจา บทสรุป บทวิเคราะห์ของ รศ.ดร.สุรชาติ บำรุงสุข และ ดร.อับดุลเราะห์มาน มอลอ เปรียบเสมือนจิ๊กซอว์สองชิ้นที่ขาดกันไม่ได้ ฝ่ายหนึ่งย้ำเตือนให้รัฐไม่ประมาทต่อภัยคุกคามทางยุทธศาสตร์ การบริหารจัดการอำนาจรัฐ และการดูแลผู้ได้รับผลกระทบทุกกลุ่ม ในขณะที่อีกฝ่ายชี้ให้เห็นว่าสันติภาพที่แท้จริงไม่อาจเกิดขึ้นได้หากปราศจากการยอมรับตัวตนและแบ่งปันอำนาจให้แก่คนในพื้นที่ ทางออกของไฟใต้จึงไม่ใช่การเลือกระหว่าง "การปราบปรามทางทหาร" หรือ "การเจรจาทางการเมือง" แต่คือการสร้างความเข้มแข็งในการบริหารจัดการความมั่นคง ควบคู่ไปกับการเปิดใจแก้ไขโครงสร้างทางการเมืองอย่างกล้าหาญและจริงใจ
ข่าวที่เกี่ยวข้อง