บ้านโฮมเเสนสุข ชี้ “กวาดจับคนไร้บ้าน” ไม่ใช่ทางออกเเก้ปัญหา ย้ำ 2 ข้อเสนอสำคัญที่ควรทำ

“กวาดจับไม่ใช่ทางออก”—ต้องเพิ่มจุดพักพิงฉุกเฉินกระจายทั่วเมือง เพื่อคัดกรอง เคลื่อนย้ายส่งต่อ และเเนะนำตั้งหลักชีวิตก่อนหาทางไปต่อ—เชิงรุก+ป้องกัน (ระยะยาว) รัฐต้องหนุนให้เกิดกองทุน ระบบสวัสดิการ หรือมาตราการอุดหนุนค่าเช่าห้องราคาถูกไว้ในกฎหมาย เพื่อลดจำนวนการนอนในพื้นที่สาธารณะ นี่ต่างหาก คือสิ่งที่รัฐควรทำ /// —— ข้อคิดเห็น บ้านโฮมแสนสุข : Khonkaen Homeless Commune ต่อการจัดระเบียบคนไร้บ้าน กทม. . จากกรณีการลงพื้นที่ "จัดระเบียบคนไร้บ้าน" บริเวณรอบเกาะรัตนโกสินทร์และพื้นที่ใกล้เคียง โดยกำลังเจ้าหน้าที่นับร้อยนายจากหลายหน่วยงาน ทั้ง ตำรวจ, เทศกิจ-กทม., พม., อปพร. ก.มหาดไทย. และ สารวัตรทหาร ฯลฯ . เรามีความเห็นมาโดยตลอดว่า การจัดระเบียบด้วยกำลังด้วยเจ้าหน้าที่ฝ่ายปกครองหรือ หน่วยงานที่เกี่ยวข้องกับการใช้อำนาจ เช่น ฝ่ายปกครอง ทหาร ตำรวจ ที่สวมเครื่องเเบบเต็มยศ ไม่ใช่การ "เชิญชวน" การนำกำลังเจ้าหน้าที่จำนวนมากแต่งเครื่องแบบเข้าล้อมกวาดหรือลงสอบถามผู้สูงอายุ ผู้พิการ และกลุ่มเปราะบางที่ไม่สามารถขยับขยายหนีไปไหนได้ เป็นการสร้างภาวะ "ข้อเสนอที่ปฏิเสธไม่ได้" ด้วยความตื่นกลัว . นี่ไม่ใช่กระบวนการยินยอมรับความช่วยเหลือด้วยความสมัครใจ แต่คือการผลักดันคนเปราะบางให้ยิ่งหลบซ่อนและเข้าถึงยากขึ้น เจ้าหน้าที่รัฐต้องเริ่มต้นทำงานโดยเริ่มจากการ “ลดความหวาดกลัว” สิ่งแรกที่ทำได้ คือ “ไม่สวมใส่เครื่องเเบบที่เป็นสัญลักษณ์ของผู้ใช้อำนาจ” ในขณะลงพูดคุย นี่คือวิธีการขั้นต้นของการสร้างความไว้ใจระหว่างกัน ของ “ผู้ปฏิบัติงาน” เเละ “คนไร้บ้าน” เพื่อจะพูดคุยหาทางไปต่อร่วมกันได้จริงๆ . ระบบสวัสดิการรัฐกำลังล้มเหลวและไม่รองรับความเป็นจริง . การอ้างว่าพาเข้าสู่สวัสดิการรัฐ เช่น สถานสงเคราะห์ต่างๆ ของรัฐ เป็นเพียงการโยนปัญหาไปไว้นอกสายตาชนชั้นกลาง แท้จริงแล้วที่พักชั่วคราวของรัฐประสบปัญหาคนล้นระบบ ขาดเเคลนไม่เพียงพอ และสถานสงเคราะห์ส่วนใหญ่ไร้ศักยภาพในการฟื้นฟูคุณภาพชีวิตอย่างแท้จริง รัฐกำลังส่งคนไปสู่ระบบที่ล้มเหลวโดยไม่มีแผนรองรับระยะยาว . จากการทำงานร่วมกับคนไร้บ้านในพื้นที่ต่างจังหวัด เราเห็นว่าวิธีการเดิมๆ ไม่เคยแก้ปัญหาที่ต้นตอ ตราบใดที่ปัจจัยทางเศรษฐกิจ โครงสร้างสังคม และการขาดแคลนที่อยู่อาศัยที่เข้าถึงได้ยังคงผลิตคนไร้บ้านรายใหม่รายวัน การกวาดล้างเป็นเพียงการทำความสะอาดฉากหน้า อีกไม่นานพี่น้องก็ต้องกลับมาอยู่ในจุดเดิมเพราะไร้ตัวเลือกในการดำรงชีวิต . การกวาดล้าง จัดระเบียบ ย้ายคนจากอีกที่หนึ่ง ไปยังอีกอีกที่หนึ่ง ในช่วงเวลาหนึ่ง—ที่ได้รับคำสั่งต้องทำให้บ้านเมืองสะอาด จึงไม่ใช่วิธีการแก้ปัญหาที่มุ่งไปยังต้นตอโครงสร้างของปัญหา เเละเคารพศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์ที่หลากหลาย ปัญหาจะไม่ถูกเเก้ไขได้จริง !! เป็นเพียง “การจัดการเพียงครั้งคราว” . ข้อเสนอเเก้ปัญหาเชิงปฏิบัติของเรา ที่ต้องการเสนอรัฐเเละสังคมมาโดยตลอด และต้องการย้ำอีกครั้งในครั้งนี้ เพื่อแก้ไขปัญหาให้ตรงจุด ไม่กวาดจับเหมารวม คือ . 1) รัฐต้องสนับสนุนทรัพยากรให้เกิดจุดพักฉุกเฉิน (Emergency Shelter) มีงบประมาณ บุคลากร และพื้นที่กระจายตัวในเมือง ใกล้จุดรวมตัวคนไร้บ้าน เพื่อทำหน้าที่คัดกรองเบื้องต้น รอเคลื่อนย้ายส่งต่อไปจุดพักระยะยาว และช่วยให้คำเเนะนำการตั้งหลักชีวิต ได้นอนพักระยะสั้น (>>มีระบบ เช็คอิน-เช็คเอ้าท์เข้าพักรายวัน เหมือนโรงเเรม<<) เป็นพื้นที่ปลอดภัยในการตั้งหลัก มีอาหาร ห้องน้ำ ซักผ้าได้ โดยไม่ใช้วิธีการกักขังหรือบังคับ สร้างความร่วมมือกับกลไกต่างๆในท้องถิ่นในร่วมบริหารจัดการพื้นที่ร่วมกันเพื่อแก้ปัญหาเมืองไปด้วยกัน . 2) ต้องแก้ปัญหาที่อยู่อาศัยระยะยาว จัดตั้งกองทุนที่อยู่อาศัยระยะตั้งหลัก สร้างสวัสดิการที่อยู่อาศัยจากรัฐ หรือสนับสนุนมาตรการนโนบายอุดหนุนค่าเช่าห้องราคาถูก (Housing First) เพื่อให้คนไร้บ้านรายใหม่ (New Homeless) ได้เข้าถึงที่อยู่อาศัยใหม่ได้เร็วขึ้น หรือ กลุ่มที่อยู่ในภาวะกำลังเสี่ยงหลุดมาในพื้นที่สาธารณะ (Pre Homeless) เช่น คนจนในห้องเช่า หรือ คนจนที่มีปัญหาภายในครอบครัวไม่สามารถอยู่กับบ้านเดิมได้ สามารถเข้าถึงการอุดหนุนค่าเช่าห้องได้ทัน ไม่หลุดเป็นคนไร้บ้าน ลดจำนวนคนไร้บ้านในพื้นที่สาธารณะที่เป็นรูปธรรม . อีกทั้ง ยังช่วยในการจำเเนกประเภทกลุ่มปัญหาในพื้นที่สาธารณะได้ดียิ่งขึ้น กลุ่มที่ยังเข้าไม่ถึงนโยบายอุดหนุนห้องเช่าราคาถูก ส่วนใหญ่ก็จะเป็นกลุ่มที่ยังไม่สามารถประกอบอาชีพได้ เช่น มีอาการจิตเวช มีภาวะใช้สารเสพติดหรือติดสุราอย่างหนัก หรือผู้สูงอายุที่สุขภาพย่ำแย่ จะทำให้หน่วยงานที่เกี่ยวข้องออกเเบบเเนวทางฟื้นฟูดูแลที่เหมาะสมได้ตรงจุดมากขึ้น . “ ไม่เหมารวมว่าปัญหาคนไร้บ้านทุกคนคือเเบบเดียวกัน และไม่ใช้วิธีการกวาดจับเหมารวมที่ไม่รู้จักจบสิ้นมาเเก้ปัญหาที่ไม่มีทางสิ้นสุด ” การไม่เริ่มต้นแก้ปัญหาจากการทำสองสิ่งนี้ จะเปิดทางออกร่วมกันที่หลากหลายบนข้อเท็จจริงของปัญหาได้มากยิ่งขึ้น /// . โดย เครือข่ายคนไร้บ้าน จ.ขอนเเก่น (บ้านโฮมเเสนสุข) : 1 กันยายน 2569