เชื่อไฟใต้ไม่มอด เพราะ "ความล่าช้าคือความอยุติธรรม": บทเรียนจากคดี 15 ปีบนศาลทหาร

เชื่อไฟใต้ไม่มอด เพราะ "ความล่าช้าคือความอยุติธรรม": บทเรียนจากคดี 15 ปีบนศาลทหาร : ฟัครุดดีน บอตอ อดีตสว.นราธิวาส” (ตอนที่ 2) ปัญหาความขัดแย้งในพื้นที่จังหวัดชายแดนภาคใต้ยังคงเป็นแผลเป็นสำคัญของประเทศไทย โดยหนึ่งในปัจจัยที่ตอกย้ำความรู้สึกไม่ได้รับความเป็นธรรมให้ฝังรากลึกในใจประชาชน คือ กระบวนการยุติธรรมที่มีความล่าช้า และการนำพลเรือนเข้าสู่กระบวนการพิจารณาคดีใน ศาลทหาร ซึ่งถูกหยิบยกมาสะท้อนผ่านชะตากรรมอันยาวนานกว่า 15 ปีของ นายฟัครุดดีน บอตอ อดีตสมาชิกวุฒิสภา (ส.ว.) จุดเริ่มต้นของความอยุติธรรม: คดีที่ยืดเยื้อข้ามทศวรรษ เหตุการณ์ดังกล่าวเกิดขึ้นเมื่อนายฟัครุดดีนถูกลอบยิงได้รับบาดเจ็บสาหัสและกลายเป็นผู้พิการต้องนั่งรถเข็น ขณะขี่รถจักรยานยนต์ไปทานน้ำชาที่ตลาดตันหยงมัส อำเภอระแงะ จังหวัดนราธิวาส จุดเปลี่ยนสำคัญของคดีคือการจับกุมผู้กระทำความผิด ซึ่งเป็น "ทหารประจำการ" ส่งผลให้คดีต้องเข้าสู่กระบวนการพิจารณาของศาลทหาร ณ ค่ายอิงคยุทธบริหาร อำเภอหนองจิก จังหวัดปัตตานี “ผู้พิพากษาก็ใส่ชุดทหาร จำเลยทหาร ส่วนเรา ผู้เสียหาย สตเป็นประชาชน”นายฟัครุดดีนกล่าวช่วงหนึ่ง * กระบวนการที่ยาวนานเกินจริง: การพิจารณาคดีในศาลชั้นต้นใช้เวลานานถึง 7-8 ปี ก่อนที่ศาลจะมีคำพิพากษายกฟ้อง ทำให้ผู้เสียหายต้องยื่นอุทธรณ์ ซึ่งกินเวลาเนิ่นนานผ่านไปอีกหลายปีโดยไม่มีความคืบหน้า * การสูญเสียสิทธิทางกฎหมาย: ในฐานะผู้เสียหายที่เป็นพลเรือน นายฟัครุดดีนไม่สามารถเข้าเป็นโจทก์ร่วมกับอัยการทหารได้ เนื่องจากติดข้อจำกัดของธรรมนูญศาลทหาร ทำให้ขาดสิทธิในการแต่งตั้งทนายความเพื่อแสวงหาความยุติธรรมอย่างเต็มที่ > "ผมเจ็บปวดมาก ต้องใช้ชีวิตอยู่แบบนี้... 15 ปีผ่านไป คดีก็ยังเงียบหาย อยากฝากเรื่องนี้ไปยังรัฐบาลให้ช่วยติดตาม และอยากขอให้ศาลอุทธรณ์ช่วยพิจารณาคดีให้เร็วด้วย อย่าให้ถึง 20 ปีเลย มันจะเป็นประวัติศาสตร์" — ฟัครุดดีน บอตอ กล่าวด้วยความทดท้อ > เสียงสะท้อนในสภา: ข้อเสนอแก้ไขธรรมนูญศาลทหาร ประเด็นปัญหาดังกล่าวก่อนหน้านี้ถูกนำมาอภิปรายอีกครั้งในรัฐสภาโดย นายกมลศักดิ์ ลีวาเมาะ สมาชิกสภาผู้แทนราษฎร (ส.ส.) จังหวัดนราธิวาส พรรคประชาชาติ ระหว่างการเสนอร่างแก้ไขพระราชบัญญัติธรรมนูญศาลทหารฯ ใจสำคัญของการผลักดันกฎหมายนี้คือ การเรียกร้องให้คดีที่ทหารกระทำความผิดต่อพลเรือน ต้องถูกพิจารณาในศาลพลเรือน เช่นเดียวกับคดีความมั่นคงทั่วไปที่ใช้เวลาในกระบวนการพิจารณาสั้นกว่าอย่างเห็นได้ชัด ทั้งนี้เพื่อคืนความเสมอภาคและความโปร่งใส เนื่องจากคดีที่ทหารกระทำต่อประชาชนไม่ควรถูกผูกขาดไว้ภายใต้ระบบตุลาการทหารที่ผู้พิพากษาและจำเลยต่างสังกัดสายงานเดียวกัน บทสรุป: ความเหลื่อมล้ำที่หล่อเลี้ยงไฟใต้ กรณีศึกษาของนายฟัครุดดีนสะท้อนให้เห็นว่า ความรู้สึกไม่ได้รับความเป็นธรรมจากโครงสร้างอำนาจรัฐและกระบวนการยุติธรรม คือเชื้อเพลิงสำคัญที่ทำให้ปัญหาในจังหวัดชายแดนภาคใต้ยังคงคุกรุ่น การเรียกร้องให้ปฏิรูประบบศาลทหารและการติดตามทวง 3 ความยุติธรรมให้แก่เหยื่อ จึงไม่ใช่เพียงเรื่องของบุคคลใดบุคคลหนึ่ง แต่เป็นก้าวสำคัญในการสร้างความไว้วางใจและความเสมอภาคให้เกิดขึ้นอย่างแท้จริงในสังคมไทย หมายเหตุ อ่านบทความผู้เขียน “20 ปีไฟใต้ที่ไม่เคยดับ จากกระสุนสังหาร ส.ว.ฟัครุดดีน ถึงเสียงปืนหน้าบ้าน ส.ส.กมลศักดิ์”ใน https://www.matichon.co.th/weekly/featured/article_888308 และ อ่านรายงานตอนที่ 1 “เปลี่ยนสนามรบเป็นสนามการศึกษา : แก้ไฟใต้ 20 ปีได้ “ฟัครุดดีน บอตอ อดีตสว.นราธิวาส” (ตอนที่ 1)”ใน https://csite.thaipbs.or.th/newsdetail/56659