เรียนรู้วิถีประมง เชื่อมโยงสู่การอนุรักษ์ชายหาดม่วงงาม

#ศูนย์การเรียนรู้วิถีชีวิตชุมชนวัดจันทร์ ตอน หลาดนัด(เรียนรู้)ชุมชน วันนี้เราชวนเด็ก ๆ ออกสำรวจทะเลบ้านม่วงงาม ตำบลม่วงงาม อำเภอสิงหนคร จังหวัดสงขลา ซึ่งเป็นชายหาดที่เชื่อมติดกับชุมชนวัดจันทร์ โดยมีป้าดาหวัน ปราชญ์ชาวบ้านในชุมชนเป็นผู้นำสำรวจ ป้าดาหวันพาเราไปชมวิถีชาวเล ดูเรือและเครื่องมือประมงต่าง ๆ ป้าบอกว่าช่วงนี้ชาวบ้านนิยมตกหมึกกัน ก็จะเห็นไฟเขียว ๆ ที่ติดบนเรือ โดยชุมชนม่วงงามเพิ่งมาเริ่มตกหมึกกันได้ไม่นาน ราว 5 ปีที่แล้ว เพราะรู้ว่ามีหมึกให้ตกได้ จากนั้นป้าก็พาเราไปรู้จักกับอุปกรณ์ต่าง ๆ ที่ชาวประมงใช้ เช่น เครื่องกว้านเรือ ธงปักเรือที่แยกสี ๆ เพื่อให้รู้ว่าใครเป็นเจ้าของ อวนปู-ปลา-หมึก และโรงเก็บเรือต่าง ๆ ไม่นานเด็ก ๆ ก็ลงทะเลเพื่อตามหาซีกลาส (Sea Glass) หรือแก้วทะเลยอดฮิตที่กำลังเป็นกระแสในช่วงนี้ เด็ก ๆ บอกว่าดีจังเนาะที่เราอยู่ใกล้ทะเล มีของมากมายให้ได้กินได้เล่นกัน เสร็จจากแนวทะเล ป้าดาหวันพามาต่อที่การดูสาธิตการทำอวน เครื่องมือประมงได้รู้จักกับลุงสา ป้าเยาะ และป้าช่ะผู้ทำเครื่องมือประมงมาแต่ตนเองยังเด็ก ๆ ป้าช่ะบอกว่าทำอวนเป็นตั้งแต่ยังเล็กเท่ากับเด็ก ๆ ที่มาเรียนรู้กันวันนี้เลย เพราะตอนเด็ก ๆ พ่อแม่ของป้าช่ะก็มีวิถีทำประมงออกเรือกัน ตนเองก็ดูพ่อแม่ทำ รู้ตัวอีกทีก็ทำเป็นแล้ว ตอนนี้ลุง ๆ ป้า ๆ ในชุมชนแถบนี้ยกให้ป้าช่ะ เป็นมือหนึ่งในการทำอวนเข้าสามขั้นเลย ทุกคนที่กำลังนั่งดูก็ยอมรับในฝีมืออันรวดเร็ว คล่องแคล้ว และแม่นยำของป้าช่ะ หากผิด 1 จุดก็ต้องแกะใหม่ทั้งหมด ขนาดลุงษาที่นั่งทำอวนผูกเชือกติดทุ่นอยู่ก็ยังบอกว่าตนเองก็ยังทำสามั้นไม่ได้ ถึงกระนั้นเราเองจึงขอลองติดทุ่นกับลุงสาดู ลุงสาอธิบายว่า อวนมีหลายขนาดหลายประเภท ทั้งอวนปลา อวนกุ้ง อวนปู ซึ่งที่นั่งทำกันอยู่ตอนนี้คือ อวนปูและกุ้ง โดยมีตาขนาด 7 เซนติเมตร และยาวสุดไปจนถึง 13 เซนติเมตร วิธีการติดทุ่นดีบุก คือขึงอวนเข้ากับเชือกและทาบกับไม้โดยนับตาอวนให้ได้ 14 ช่อง ทาบบนไม้ที่ขีดเส้นไว้แล้ว จากนั้นก็ใช้เชือกผูกกับชุนและมัดตามขั้นตอนให้แน่นซึ่งต้องบอกว่าขั้นตอนมีความซับซ้อนมาก อาจต้องฝึกหลายครั้งจึงจะทำได้ เมื่อได้ช่องแรกแล้วให้ทำใหม่ซ้ำ ๆ ก็จะได้อวนที่มีความห่างของทุ่นขนาดช่องว่างเท่า ๆ กัน ลุงสาอธิบายว่าสาเหตุที่ต้องเว้น 14 ตา (ช่อง) เพราะเมื่อเอาอวนไปวางดักปูแล้ว อวนมันจะพันปูพอดี เพราะถ้าเราทำตึงเกิน ปูก็จะไม่พันติดอวน พอปูโดยงนอวนแล้วก็สามารถหลุดออกไปได้ เราในฐานะของผู้ฟัง ยิ่งฟังเราก็ยิ่งทึ่งกับความคิดของชาวประมงที่คิดค้นวิธีการดักปลาที่แยบยลขนาดนี้ ป้าเยาะผู้มานั่งให้กำลังใจก็หัวเราะพรางพยักหน้าเห็นด้วยกับเรา ได้ทีเรากับเด็ก ๆ อาจต้องลองฝึกอะไรที่ง่าย ๆ กว่านี้ จึงหันไปเห็นเชือกที่พันเก็บไว้กับตะกร้าที่แขวนอยู่ไม่ให้เชือกพันกัน จึงเริ่มต้นฝึกเก็บเชือกพันใส่ชุน ซึ่งต้องบอกอีกเลยว่าขั้นตอนนี้ก็ไม่ง่ายเลย เพราะมันมีขั้นตอนการเก็บของมัน แต่ก็ง่ายที่สุดแล้วถ้าเทียบกันขั้นตอนอื่น ๆ งานนี้ทั้งสนุก ทั้งได้ฝึกโฟกัสและการใช้สมาธิสูงเลย ทำเสร็จก็รู้สึกดีใจมาก ๆ ที่ได้มาทดลองทำอวน ทั้งผูกอวน ติดลูกทุ่นและชุนเชือก เสร็จแล้วก็ชวนเด็ก ๆ ไปพักเที่ยง กินข้าวดื่มน้ำกันต่อที่ร้านกาแฟริมทะเลชื่อร้านฮายบาย ต่อด้วยกิจกรรมเวิร์กชอป (Workshop) การทำพวงกุญแจซีกลาส (Sea Glass) ซึ่งมีป้าแตน ผู้ช่ำชองเรื่องงานฝีมือคอยให้คำแนะนำ เด็ก ๆ นำซีกลาสที่เก็บมาได้จากทะเลมาพันกับลวดตามลวดลายที่ตนเองชอบ โดยใช้คีมช่วยตัดและดึงให้แน่นจากนั้นก็นำมาคล้องลงไปกับพวงกุญแจ โดยแต่ละคนก็สามารถเลือกได้ว่าจะทำแบบไหนและคล้องกี่ชิ้น เท่านี้ทุกคนก็ได้ “พวงกุญแจซีกลาส“ เป็นผลงานด้วยความภูมิใจจากฝีมือของตนเองแล้ว ก่อนกลับเรามาแวะสรุปงาน ณ จุดที่มีการต่อสู้เรื่องกำแพงกันคลื่นตรงหาดม่วงงาม ซึ่งปัจจุบันมีการทำแลนน์มาร์คไว้ให้ ทุกคนช่วยกันหาข้อมูลและดูข่าวเพิ่มเติมจากสถานที่ที่เรานั่งอยู่และร่วมกันแลกเปลี่ยนข้อมูลที่ตนเองหาได้ เช่น กำแพงกันคืออะไร ทำทำไม ถ้าสร้างแล้วเกิดอะไรขึ้น ทำไมชาวบ้านจึงรวมตัวกันคัดค้าน แล้วเราชอบทะเลแบบไหน เกิดอะไรขึ้นถ้าไม่มีหาดทราย เป็นต้น จากวิถีชาวเล สู่การเข้าใจโครงสร้างพื้นฐานของทะเล และการร่วมกันปกป้องทะเลเอาไว้ วันนี้ทุกคนไม่ได้แค่รู้สึกว่าทะเลคือของใครคนใดคนนึง แต่วิถีของทะเลมันคือพวกเราทุกคนที่ต้องช่วยกันปกป้องดูแล ก่อนจากกันเด็ก ๆ จึงร่วมกันสะท้อนความรู้สึกและการเรียนรู้ที่เกิดขึ้นในครั้งนี้ร่วมกัน เด็ก ๆ สะท้อนว่า - ได้เรียนรู้เกี่ยวกับเรือและอวนว่ามีอวนอะไรบ้าง แล้ววิธีการทำอ้วนแบบไหน และได้ทำของเกี่ยวกับซีกสลาสเครื่องประดับ และมาเรียนรู้เกี่ยวกับประวัติของหาดม่วงงามว่าเคยมีการสู้กันเพราะการสร้างที่กันคลื่น รู้สึกสนุกที่ได้เรียนรู้อะไรใหม่ ๆ - ได้มาสำรวจเรือประมง ดูการทำอวน ทำซีกลาส รู้สึกสนุกได้ออกมาทำกิจกรรมร่วมกับเพื่อน ๆ ได้ออกมาใช้ชีวิต - รู้สึกสนุกได้รู้วิธีการทำอวนจับปู - ได้ไปดูเรือ ได้ความรู้ ได้ทำกิจกรรมต่าง ๆ เช่น ทำประมง รู้สึกมีความสุข - ได้มาทำซีกลาส ได้รู้ว่าอวนทำยังไง ได้ไปดูเรือ ฉันสนุกมาก #สสส #สสย #feeltrip #หลาดนัดเรียนรู้ชุมชน