ผีปู่ย่า รอยต่อโลกวิญญาณตำนานผีแห่งนครลำปาง

“ฉลองขันครูเจ้าจเรน้อยประตูผา” สืบสานตำนานผีแห่งนครลำปาง ณ วัดปงสนุก ลำปาง – เมื่อวันที่ 11–12 กรกฎาคม 2569 สภาวัฒนธรรมอำเภอเมืองลำปาง ร่วมกับเทศบาลนครลำปาง จัดงาน “ฉลองขันครูเจ้าจเรน้อยประตูผา” ขึ้น ณ ลานพระธาตุศรีจอมไคล วัดปงสนุก อำเภอเมืองลำปาง เพื่อสืบสานตำนานความเชื่อเรื่องผีบรรพบุรุษและวีรบุรุษแห่งล้านนาที่ผูกพันกับประวัติศาสตร์นครลำปางมาช้านาน งานฉลองขันครูครั้งนี้จัดขึ้นเพื่อรำลึกถึง “เจ้าจเรน้อย” หนึ่งในสี่ขุนนางคนสำคัญของนครเขลางค์ (ลำปาง) ในอดีต ผู้ร่วมเคียงบ่าเคียงไหล่กับ “พญามือเหล็ก” หรือเจ้าพ่อประตูผา วีรบุรุษผู้พลีชีพปกป้องบ้านเมืองจากข้าศึกพม่าที่ดอยประตูผา ตามตำนานเล่าว่า เมื่อขุนนางอีกสามคนถูกสังหาร มีเพียงเจ้าจเรน้อยที่รอดชีวิตและอยู่เคียงข้างเจ้าลิ้นก่าน เจ้าผู้ครองนครเขลางค์ จนกลายเป็นที่เคารพนับถือของลูกหลานและกลุ่มร่างทรงในสายผีเจ้านายของล้านนาสืบมาจนถึงปัจจุบัน พิธี “ขันครู” ตามคติความเชื่อล้านนา เป็นพิธีกรรมสำคัญของกลุ่มผู้นับถือผีเจ้านายและร่างทรง จัดขึ้นเพื่อแสดงความเคารพและรำลึกถึงครูบาอาจารย์ฝ่ายวิญญาณ พร้อมทั้งต่ออายุขัน หรือ “สลุง” อันเป็นสัญลักษณ์ของการสืบทอดครู ซึ่งถือเป็นส่วนหนึ่งของประเพณี “ผีปู่ย่า” หรือการนับถือผีบรรพบุรุษของชาวล้านนา ที่แบ่งแยกย่อยออกเป็นสายตระกูลต่าง ๆ ทั้งผีมด ผีเม็ง และผีเจ้านาย ซึ่งล้วนเชื่อมโยงกับรากฐานความเชื่อเดียวกัน การจัดงานครั้งนี้นับเป็นอีกหนึ่งความเคลื่อนไหวต่อเนื่องจากการเสวนาพัฒนาองค์ความรู้ประเพณี “ผีปู่ย่า รอยต่อโลกวิญญาณ ตำนานผีแห่งนครลำปาง” ที่จัดขึ้น ณ สถานที่เดียวกันเมื่อปีก่อนหน้า สะท้อนความมุ่งมั่นของหน่วยงานในพื้นที่ที่ต้องการผลักดันทุนทางวัฒนธรรม ความเชื่อ และมรดกภูมิปัญญาท้องถิ่นให้เป็น Soft Power ของจังหวัดลำปาง ควบคู่ไปกับการอนุรักษ์และสร้างการมีส่วนร่วมของชุมชนในการสืบทอดพิธีกรรมโบราณให้คงอยู่ต่อไป วัดปงสนุก ซึ่งเป็นที่ตั้งของพระธาตุศรีจอมไคลอันเก่าแก่ ถือเป็นพื้นที่เชิงสัญลักษณ์ที่เชื่อมโยงประวัติศาสตร์นครลำปางเข้ากับความเชื่อเรื่องผีบรรพบุรุษมาอย่างยาวนาน การเลือกจัดงานฉลองขันครูเจ้าจเรน้อยประตูผา ณ สถานที่แห่งนี้จึงมีนัยสำคัญในการตอกย้ำความสัมพันธ์ระหว่างศาสนสถานสำคัญของเมืองกับตำนานวีรบุรุษผู้พลีชีพเพื่อปกป้องบ้านเมืองในอดีต งานดังกล่าวได้รับความสนใจจากชาวลำปางและกลุ่มผู้นับถือผีเจ้านายจากหลายพื้นที่ ซึ่งถือเป็นโอกาสสำคัญในการรวมญาติทางจิตวิญญาณ เสริมสร้างความสามัคคีในหมู่ผู้ศรัทธา และเป็นเวทีเผยแพร่มรดกภูมิปัญญาล้านนาให้เป็นที่รู้จักในวงกว้างต่อไป