อาลัย "อาจารย์คณิต วนากมล" นักวิชาการผู้เชี่ยวชาญภาษาและวรรณกรรมไทยใหญ่ ผู้อนุรักษ์มรดกภูมิปัญญาสู่คนรุ่นหลัง

เชียงใหม่ – วงการวิชาการและชุมชนไทยใหญ่ร่วมไว้อาลัยต่อการจากไปของ อาจารย์คณิต วนากมล นักวิชาการผู้เชี่ยวชาญด้านภาษา วรรณกรรม และวัฒนธรรมไทยใหญ่ ผู้มีบทบาทสำคัญในการศึกษา ค้นคว้า และอนุรักษ์มรดกทางภูมิปัญญาของชาวไทยใหญ่ในประเทศไทย โดยอาจารย์ถึงแก่อนิจกรรมอย่างสงบเมื่อวันที่ 27 มิถุนายน 2569 สิริอายุ 81 ปี และได้รับพระราชทานเพลิงศพ ณ วัดป่าแพ่ง จังหวัดเชียงใหม่ เมื่อวันที่ 2 กรกฎาคม 2569 อาจารย์คณิต วนากมล เกิดเมื่อวันที่ 8 กันยายน 2487 ที่บ้านห้วยผา อำเภอเมือง จังหวัดแม่ฮ่องสอน เป็นบุตรคนที่ 2 ของครูจงภัทร วนากมล และนางยุ้น วนากมล มีพี่น้องทั้งหมด 9 คน ในวัยเด็กได้รับชื่อภาษาไทยใหญ่ว่า "คำแลง" ซึ่งมีความหมายว่า "แสงทอสว่าง" ชื่อที่สะท้อนบทบาทของท่านในฐานะผู้จุดประกายองค์ความรู้ให้แก่สังคม อาจารย์สำเร็จการศึกษาชั้นประถมศึกษาจากโรงเรียนบ้านห้วยผา ระดับมัธยมศึกษาจากโรงเรียนห้องสอนศึกษาในพระอุปถัมภ์ จังหวัดแม่ฮ่องสอน ก่อนรับทุนศึกษาต่อที่โรงเรียนฝึกหัดครูบ้านสมเด็จ และสำเร็จการศึกษาระดับปริญญาตรี หลักสูตรการศึกษาบัณฑิต จากวิทยาลัยวิชาการศึกษา ซึ่งปัจจุบันคือมหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ ในปี พ.ศ. 2510 อาจารย์สอบบรรจุเข้ารับราชการเป็นอาจารย์ประจำวิทยาลัยครูเชียงใหม่ เริ่มต้นสอนในภาควิชาภาษาอังกฤษ ก่อนย้ายมาสังกัดภาควิชาภาษาต่างประเทศ และปฏิบัติหน้าที่ด้วยความมุ่งมั่นตลอดชีวิตราชการ จนวิทยาลัยครูเชียงใหม่ได้รับการยกฐานะเป็นมหาวิทยาลัยราชภัฏเชียงใหม่ ด้านชีวิตครอบครัว อาจารย์คณิตสมรสกับ คุณอนงค์ วนากมล (สกุลเดิม ส่วยนุ) เมื่อวันที่ 5 พฤษภาคม 2514 มีบุตร 2 คน ได้แก่ พลตรีกรพล วนากมล ผู้อำนวยการสำนักงานนโยบายและแผน กรมยุทธการทหารบก และ ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.ปณิธาน วนากมล อาจารย์ประจำภาควิชาวัสดุศาสตร์ คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ ผู้สำเร็จการศึกษาจาก Cornell University และ Massachusetts Institute of Technology (MIT) ประเทศสหรัฐอเมริกา ตลอดชีวิตการทำงาน อาจารย์คณิตได้รับการยอมรับในฐานะนักวิชาการผู้เชี่ยวชาญด้านภาษาและวรรณกรรมไทยใหญ่ มีผลงานศึกษาค้นคว้า รวบรวม และปริวรรตวรรณกรรมไทยใหญ่จำนวนมาก อีกทั้งยังเป็นหนึ่งในคณะผู้จัดทำพจนานุกรมภาษาไทใหญ่ที่สำคัญของประเทศไทย และมีบทบาทในการขับเคลื่อนชมรมไทยใหญ่ในอดีต เพื่อส่งเสริมการอนุรักษ์ภาษา วัฒนธรรม และอัตลักษณ์ของชาวไทยใหญ่ นอกจากบทบาทด้านวิชาการแล้ว อาจารย์ยังเป็นผู้มีเมตตา เอื้อเฟื้อ และเสียสละ บ้านพักของท่านในสมัยรับราชการที่วิทยาลัยครูเชียงใหม่เป็นที่พักพิงของญาติพี่น้องและนักศึกษาจากจังหวัดแม่ฮ่องสอนที่เดินทางเข้ามาศึกษาต่อในจังหวัดเชียงใหม่ โดยท่านให้ความช่วยเหลือและคำแนะนำแก่ผู้คนด้วยความเต็มใจเสมอ ภายหลังเกษียณอายุราชการ อาจารย์คณิตอุทิศเวลาศึกษาพระพุทธศาสนา และใช้ความเชี่ยวชาญด้านภาษาไทยใหญ่แปลหนังสือธรรมะของหลวงพ่อธี วัดถ้ำวัว จังหวัดเชียงใหม่ จากภาษาไทยใหญ่เป็นภาษาไทยหลายเล่ม เพื่อเผยแผ่หลักธรรมแก่ประชาชน ในปี พ.ศ. 2562 อาจารย์ล้มป่วยด้วยภาวะเส้นเลือดในสมองแตก และเข้ารับการรักษาอย่างต่อเนื่องเป็นเวลา 7 ปี ก่อนถึงแก่อนิจกรรมอย่างสงบ ท่ามกลางความอาลัยของครอบครัว ลูกศิษย์ เพื่อนร่วมงาน และชุมชนไทยใหญ่ การจากไปของ อาจารย์คณิต วนากมล นับเป็นการสูญเสียบุคคลสำคัญของวงการศึกษาและวงการภาษาไทยใหญ่ แต่คุณูปการด้านการอนุรักษ์ภาษา วรรณกรรม และวัฒนธรรมไทยใหญ่ ตลอดจนความเมตตาที่ท่านมีต่อผู้คน จะยังคงเป็นมรดกทางปัญญาอันทรงคุณค่า และเป็นแรงบันดาลใจให้คนรุ่นหลังสืบสานต่อไป "แม้ร่างกายจะลาลับ แต่แสงแห่งปัญญาที่อาจารย์คณิต วนากมล ได้จุดไว้ จะยังคงส่องสว่างอยู่ในวงการศึกษาและในหัวใจของผู้รักภาษาไทยใหญ่ตลอดไป"