เตียวขึ้นดอย 69 ศรัทธาเต็มเปี่ยม...กับขยะที่มาเต็มดอยอีกครั้ง?

ปีนี้งาน "ประเพณีเตียวขึ้นดอย" (30-31 พฤษภาคม 2569) กลับมาพร้อมโจทย์ที่ยากกว่าการเดินเท้า 11 กิโลเมตร นั่นคือจะทำยังไงให้ "เส้นทางบุญ" ไม่กลายเป็น "เส้นทางขยะ" เหมือนปีก่อนๆ วันนี้มีการพูดคุยกันของเครือข่ายที่จะมาช่วยกันจัดการขยะในงานเตียวขึ้นดอย มีการคุยกันถึงสิ่งที่ทำมาจากปีก่อนๆ ผลเป็นยังไงเพื่อเอามาเป็นแนวทางจัดการของปีนี้ ภายใต้รอยยิ้มอิ่มบุญ มีคำถามอะไรที่เราต้องช่วยกันตอบบ้าง? 1. 31 ตันคือตัวเลขของปริมาณขยะของปีที่แล้วที่สายบุญพากันขึ้นไปทิ้งไว้บนเส้นทางขึ้นดอยสุเทพภายในคืนเดียว? เชื่อไหมว่าปี 2568 ที่ผ่านมา พอไม่มีโควิดและฝนไม่ตก คนเชียงใหม่และนักท่องเที่ยวก็แห่มากันเดินขึ้นดอยเป็นแสนคน แต่ผลลัพธ์คือขยะพุ่งจาก 16 ตันในปี 67 เป็น 31 ตัน ภายในคืนเดียว! คำถามคือ ยิ่งเราศรัทธามาก เรายิ่งต้องบริโภคมากตามไปด้วย? เป้าหมายที่ว่า คนมามากขึ้น ขยะต้องน้อยลง มันดูจะเป็นทางขนานที่ไม่มีวันบรรจบกัน หรือจริงๆ แล้วเราติดนิสัย "กินไป เดินไป ทิ้งไป" จนกลายเป็นส่วนหนึ่งของวัฒนธรรมการแสวงบุญไปแล้ว? 2. "โรงทาน" ใจบุญ... แต่สร้างภาระให้คนอื่นตามเก็บ? ความใจบุญของคนไทยคือการ "แจก" แต่บางครั้งการแจกแบบ "ขาจร" ที่แอบเอามาแจกริมทางแบบไม่ลงทะเบียน มักจะมาพร้อมกับภาชนะพลาสติกที่จัดการยากที่สุด วันนี้ที่ประชุมเสนอให้ "กรุ๊ปโรงทาน" เหลือแค่ 3-4 จุดใหญ่ เพื่อจะได้คุมขยะได้ง่ายๆ แต่ก็กังวลว่า มันจะไปทำลายเสน่ห์ของงาน หรือขัดขวางความตั้งใจของคนอยากทำบุญไหม? แต่ถ้าเรายังแจกแบบ "ขอให้หมด" โดยไม่สนว่าขยะจะไปตกอยู่ที่ไหน บุญที่เราทำนั้นมัน "บริสุทธิ์" จริงๆ หรือเราแค่เอาภาระไปฝากไว้ให้ดอยสุเทพ 3. จิตอาสา "ฮีโร่" หรือ "พนักงานเก็บกวาด" ความมักง่าย? เรามักจะชื่นชมภาพเด็กๆ น้องๆ เยาวชนมาเดินเก็บขยะตอนตี 3-4 เพื่อให้ยอดดอยสะอาดทันพิธีเช้า เราควรภูมิใจจริงๆ เหรอที่มีคนเสียสละมาตามเก็บกวาดให้เรา? ในที่ประชุมมีข้อสังเกตว่า "ขยะไม่ได้อยู่ในถุง" ทำให้เก็บยากและช้ามาก นี่คือภาพสะท้อน "ระเบียบวินัย" ของพุทธศาสนิกชนที่น่าเป็นห่วงที่สุด ถึงเวลาหรือเปล่า ที่เราจะเลิกพึ่งพาจิตอาสา แล้วเริ่มพึ่งพา จิตสำนึก ของตัวเอง โดยเฉพาะเรากำลังทำบุญ? 4. ควันรถ vs ศรัทธา เมื่ออากาศบริสุทธิ์พ่ายแพ้ให้มอเตอร์ไซค์ นอกจากขยะที่มองเห็นด้วยตา ปัญหา "มลพิษทางอากาศ" จากรถที่วิ่งขึ้นลงดอยในคืนนั้นก็เป็นเรื่องใหญ่ ปีนี้ในที่ประชุมมีการเสนอ การคัดกรองรถอย่างเข้มงวดและห้ามรถขึ้นเกิน "ศาลาริมทาง" แต่จะทำได้จริงไหม? ในเมื่อระบบขนส่งสาธารณะในงานยังไม่เอื้ออำนวยพอ เราจะยอมเดินดมควันรถเพื่อไปไหว้พระ หรือเราจะช่วยกันสร้าง "คืนที่อากาศดีที่สุด" ให้กับดอยสุเทพได้จริงๆ? 5. พยายามดันให้เรื่องขยะเป็น "วาระจังหวัด" ปีนี้ครบรอบ 10 ปี ของการจัดตั้งเครือข่ายจิตอาสาเพื่อเก็บขยะในงานบุญเดินขึ้นดอย แต่ถึงจะมีถุงขยะแจกฟรีทุกกิโลเมตร ถ้าคนเดินขึ้นดอยยังคิดว่า "ทิ้งๆ ไปเถอะ เดี๋ยวก็มีคนเก็บ" งานปี 2569 ก็คงจะเป็นได้แค่ "บทเรียนซ้ำซาก" ในปีต่อๆ ไป ที่อยากให้ทุกคน "ฉุกคิด" ก่อนก้าวเท้าเดินขึ้นดอยปีนี้ ในวันที่เรามุ่งมั่นจะไปกราบพระบรมธาตุเพื่อความเป็นสิริมงคล เรากำลังเอา "ศรัทธา" ไปถวาย หรือแค่เอา "ภาระ" และ "ขยะ" ไปทิ้งไว้ให้ผืนป่าและสิ่งศักดิ์สิทธิ์กันแน่? ปีนี้... ลอง "เตียวขึ้นดอย" แบบพกถุงผ้า พกขวดน้ำมาเอง และทิ้งขยะให้ถูกที่ เพื่อให้บุญของเราไม่กลายเป็นบาปของโลกนะครับ!